Een stappenplan om zorgportaal in uw school te integreren

1. Bereid u voor

1.1. Lees deze leidraad

1.2. Bezoek de website www.zorg-portaal.be

Op deze website vindt u o.a. getuigenissen van studenten,deze leidraad, intakeformulieren, instrumenten voor pedagogische ondersteuning,...

1.3. Ga te rade bij de scholen die er al mee bezig zijn.

U komt dan van hen te weten hoe Zorgportaal in hun school werkt, wat het hen als voordeel of return on investment oplevert, wat het vraagt aan tijdsinvestering, …

U krijgt daardoor buiten de lijnen van dit stappenplan in ieder geval ook een beeld van hoe Zorgportaal in een school wordt beleefd.

De contactpersonen voor Zorgportaal in de drie scholen, vindt u achteraan in deze Leidraad.

1.4. Evalueer of Zorgportaal voor uw school een meerwaarde kan zijn

Hierbij kan je een aantal criteria hanteren, stel jezelf onder andere de volgende vragen:

1.5. Beslis in team om Zorgportaal te integreren in uw school (of niet)

Antwoordt u op de meeste vragen positief, dan is uw school wellicht klaar voor Zorgportaal.
Hierna krijgt u een praktische leidraad over de stappen die u kan ondernemen om Zorgportaal in uw school te implementeren.

2. Organiseer uw school met het oog op de komst van het Zorgportaal

Zorgportaal wordt niet zomaar geboren in een school. Daar gaat heel wat voorbereiding aan vooraf. Hieronder vindt u enkele criteria om uw school organisatorisch voor te bereiden.

Het is heel goed mogelijk dat er – in de loop van de expertiseopbouw in verschillende scholen – nog andere criteria “top of mind” worden. Deel uw expertise met andere scholen.

Creëer een draagvlak voor Zorgportaal onder het docenten team

Sommige scholen werken met een team van interne gedreven docenten dat aangestuurd wordt door een coördinator, andere scholen hebben één coördinator die gastdocenten aantrekt om een onderdeel van Zorgportaal uit te werken.

Door het innovatieve van Zorgportaal krijgt elke school de ruimte om zelf uit te zoeken welke structuur, hoe los of vast ook, het beste werkt. Denk ruim en creatief:

Stem uw uurroosters af op de opleidingsbehoeften van uw studenten.

Er bestaan verschillende organisatorische modellen om extra ondersteuning te bieden. Eén benadering bestaat uit het geven van de reguliere vakken in de voormiddag en de extra ondersteuning in de namiddag. Een andere of aanvullende mogelijkheid is dat u extra contacturen per opleidingsonderdeel vak inroostert.

maandag dinsdag woensdag donderdag vrijdag
voormiddag Reguliere vakken Reguliere vakken Reguliere vakken Reguliere vakken Reguliere vakken
namiddag Taal in 2 groepen Medische ondersteuning Vrij Leren leren, ict, relationele vaardigheden… Rekenen Taal voor anderstaligen

Onderzoek de financiële implicaties.

Gezien er bij het Zorgportaal geopteerd werd om de eerste module te spreiden over 2 semesters moet je zeker rekenen op een extra parttime FTE. Het is dus ook nodig om na te gaan of er eventueel extra financiële ondersteuning mogelijk is in de vorm van subsidies of andere financiële bijdragen.

3. Screen uw toekomstige studenten Zorgportaal

Alle kandidaat-studenten verpleegkunde worden gescreend voor ze tot het Zorgportaal worden toegelaten. Dat gebeurt op twee manieren: een standaardscreening door de VDAB en/of uw school.

3.1. De standaardscreening door uw school en de VDAB

Deze screening gebeurt aan de hand van een uniforme vragenlijst. Bij deze vragenlijst hoort ook nog een lijst met competenties en de omschrijving ervan. De screening gebeurt normaal door de VDAB samen met de school. Daarbij wordt gebruik gemaakt van de volgende documenten (te vinden in bijlage):

Criteria

Op het inlichtingenblad en tijdens het intakegesprek worden de volgende criteria bevraagd:

De vooropleiding
Kent de kandidaat de zorgsector al? Heeft hij veel bisjaren gehad? Wat was het niveau van zijn opleiding? Is de kandidaat al met veel opleidingen gestart en heeft hij nooit iets afgemaakt? Heeft hij verschillende diploma’s?

Hier kan de interviewer al een eerste keer het kennen en kunnen van de kandidaat inschatten.

De ondersteuning binnen de gezinssituatie en het sociale (vang)net
Hoe heeft de kandidaat een aantal zaken, zoals kinderopvang, georganiseerd? Krijgt de kandidaat de steun van zijn partner? Heeft de kandidaat een sociaal netwerk waarop hij een beroep kan doen? Alleenstaande moeders met een beperkt sociaal netwerk, die nog niet nagedacht hebben over opvang tijdens vroege en late diensten op stage, die het gevoel hebben dat het allemaal wel zal lukken, worden gewezen op de nood aan organisatie, structuur en regelmaat. Het Zorgportaal geeft hen de ruimte om dat tijdens de opleiding uit te zoeken, de moeilijkheden te ontdekken en grondiger te zoeken naar een combinatie van studie, gezin en eigen leven.

Ook het effect van een studie op een partner wordt grondig besproken. Hoewel de partner heel snel belooft om ondersteuning te bieden op huishoudelijk vlak, beseft hij vaak niet dat drie jaar opleiding lang is. Vaak kan de kandidaat zelf onvoldoende inschatten hoe ernstig deze studie is en welke tijdsinvestering hiervoor nodig is. Ook tijdens het traject zorgportaal zal de kandidaat en diens partner moeten wennen aan andere rollen en opdrachten binnen het gezin.

Persoonlijke motivatie
In de screening wordt gepeild naar de intrinsieke en extrinsieke motivatie van de kandidaat. Naast de extrinsieke motivatie is de intrinsieke motivatie nog belangrijker, want die bepaalt mee dat de kandidaat de meer dan drie jaar lange opleiding volhoudt.

Kennis van de Nederlandse taal
DDe taal die de kandidaat gebruikt in het gesprek, maar ook de geschreven taal op het inlichtingenblad, geeft soms al informatie over communicatieve vaardigheden. Bij kandidaten met een andere moedertaal dan het Nederlands, wordt gepeild of hun kennis van de Nederlandse taal voldoende is om de opleiding aan te vatten.

De financiële situatie
Het inschatten van financiële draagkracht is essentieel. Soms weet men amper wat de inkomsten en uitgaven zullen zijn, anderen weten het perfect en hebben dat grondig berekend. Voor de kandidaten die er weinig zicht op hebben, is een grondige financiële analyse noodzakelijk. Deze analyse gebeurt bij voorkeur tijdens de screening.
Een te krappe financiële situatie maakt het moeilijker om voldoende aandacht aan de studie te kunnen besteden en de opleiding te vervolledigen. Ook op financieel vlak moet de kandidaat zich ondersteund weten door zijn omgeving, want ook de omgeving ondervindt de financiële impact van deze langdurige studie.

Gezondheidsproblematiek - stabiliteit
In de screening wordt ingeschat in welke mate de fysieke en psychische toestand van een kandidaat een invloed kan hebben op de studie. Voor kandidaten die bepaalde fysieke aandoeningen of psychische problemen hebben, kan het extra moeilijk zijn om de studie vol te houden.

Correcte inschatting van de opleiding en het beroep
Bij de start van een studie van meer dan drie jaar weet de kandidaat vaak niet waar hij echt aan begint. Daarom is het belangrijk dat hij de studielast realistisch en correct kan inschatten, en de weerslag op het gezin. De kandidaat krijgt een aantal vragen voorgeschoteld, zoals: waar wens je te werken? Wat denk je dat je op die afdeling zal moeten doen? Weet je waarom een studie verpleegkunde meer dan drie jaar duurt? De kandidaat verwijst vaak naar een televisieprogramma of naar de romantiek van het beroep, maar de werkelijkheid is iets anders. Daar moeten ze zich voldoende van bewust zijn.

Mate van inlevingsvermogen
De mate van inlevingsvermogen wordt voornamelijk via een concrete casus bevraagd (zie ook intakeformulier). Daarbij wordt de empathie beoordeeld. Empathische competenties zijn belangrijk in het verpleegkundig beroep.

Andere elementen die een invloed kunnen hebben op het leertraject
De voorgeschiedenis van een kandidaat kan gekleurd zijn door ervaringen en situaties die u niet in de standaardbevraging terugvindt, maar die wel een rol kunnen spelen in het leertraject van de student. Vul dit dan in de screening aan, bv. onder het luik opmerkingen.

3.2. De opvolging van de screening

De ingewonnen informatie moet met de nodige discretie worden behandeld en de wet op de privacy altijd gerespecteerd.
Beslissingen genomen door de VDAB of uw school zijn bindend.
Afhankelijk van de resultaten van de screening, kunt u de kandidaten toeleiden naar het reguliere circuit, naar het Zorgportaal of ze eventueel ook weigeren.

3.3. Gescreende profielen

Tot nu bestaat het profiel van de gescreende kandidaten voor het Zorgportaal uit:

4. Stem uw lessenpakket inhoudelijk en didactisch af op de doelgroep en het individu

Er zijn evenveel beginsituaties als er studenten zijn. U kunt deze zo veel als mogelijk gelijkschakelen door uw studenten ondersteuning te bieden op allerlei vlakken. De meeste studenten in Zorgportaal kunnen deze ondersteuning o.a. gebruiken in

Kunt u dit als school niet zelf organiseren, doe dan een beroep op partners zoals het Huis van het Nederlands, het CLB, NT2, basiseducatie, studiebegeleidingsdiensten, … Op die manier biedt u uw studenten in Zorgportaal optimale kansen om de vereiste eindcompetententies te behalen. PS: Uiteraard zullen er nog andere gebieden zijn waarin uw studenten extra ondersteuning nodig hebben. U kunt dan als school ondersteuning op maat geven.

4.1. Rekenen

Verpleegkundigen moeten correct kunnen rekenen, voornamelijk om medicatie correct en efficiënt toe te dienen (en uiteraard ook om medicatiefouten te voorkomen). Het is van het grootste belang dat studenten verpleegkunde rekenvaardig zijn. Hoe krijgt u een inschatting van hun rekenvaardigheden?

4.2. Taal

Studenten vinden Nederlands moeilijk, op verschillende vlakken. In sommige gevallen beheersen ze Nederlandse taal niet of onvoldoende, in andere gevallen weten ze niet hoe ze een verslag of een observatie schrijven. Ze beschikken dus niet over de nodige taalkundige vaardigheden om in eerste instantie aan de eisen van de opleiding en aan die van het werkveld te voldoen. Vooral in de initiatiemodule is het belangrijk om extra ondersteuning in de Nederlandse taal in de lessen op te nemen. Wat kunt u als school doen?

4.3. Vakken initiatie verpleegkunde

In de vakken initiatie verpleegkunde hebben studenten in Zorgportaal vaak nood aan herhaling en extra inoefening, zowel qua theorie als praktijk. Wat kunt u als school doen?

4.4. Leren leren

De lessen “leren leren” hebben een ondersteunende rol te spelen in de initiatiemodule verpleegkunde. We merken dat veel studenten het moeilijk hebben om de draad van het studeren (opnieuw) op te nemen, te studeren in een andere taal, te studeren met een leerstoornis (zoals bv. dyslexie), te wennen aan omvangrijkere pakketten leerstof of om een efficiënte studiemethode te vinden.

Wat kunt u als school doen?

Daarnaast kunnen nogal wat studenten aan faalangst lijden. Ondersteun de student om zijn faalangst te leren beheersen door:

4.5. Sociale en culturele vaardigheden

Studenten uit kansengroepen hebben enerzijds voortdurend te maken met de eigen cultuur en anderzijds met de cultuur van personen met wie zij tijdens hun opleiding in contact komen. Dat kan leiden tot allerhande gevoelens, o.a. fascinatie, verwondering, onzekerheid en angst. Voor de anderen kan de ontmoeting met de studenten uit Zorgportaal eveneens emotioneel beladen zijn. Cultuurverschillen kunnen op deze wijze een belemmering vormen in contacten met medestudenten, docenten, zorgvragers, verpleegkundigen en andere mensen uit hun sociale omgeving.

Via de lessenreeks interculturele communicatie kunt u de studenten bewust maken van culturele verschillen en hen aanzetten tot interculturele communicatie. Door de confrontatie met andere waarden en normen leren ze de eigen waarden en normen in vraag stellen en worden ze aangespoord tot culturele gevoeligheid. Volgende competenties worden nagestreefd:

Wat kunt u als school doen?

5. Organiseer stages

Stages zijn een essentieel onderdeel van de opleiding HBO verpleegkunde omdat zij uw studenten in wezenlijk contact brengen met de werkvloer. U wacht hier beter niet mee tot de reguliere stage aan het einde van de opleiding, maar u biedt ze beter de gelegenheid om in alle stadia van de opleiding praktische werkervaring op te doen. Zo kunnen uw studenten al vroeg in de opleiding de afweging maken of het verpleegkundig beroep voor hen een reële optie is.

Uw methodiek om stages te organiseren kan verschillen van school tot school. U selecteert wel zelf de stageplaatsen en informeert ook de stage- instelling of- organisatie over de doelstellingen en de inhoud van Zorgportaal en over de eventuele nood aan meer intensieve begeleiding (o.a. bij taalproblematiek).

Hieronder vindt u een aantal mogelijkheden om uw stagebeleid gestalte te geven.

5.1. Kijkstage

Voor sommige studenten is dit een eerste kennismaking met de werkvloer. Zij worden hierin intensief begeleid en de opdrachten zijn sterk afgebakend.

In terugkomdagen kunnen studenten reflecteren over hun ervaringen tijdens deze kijkstage.

5.2. sTimul: zorg-ethisch lab

sTimul: zorg-ethisch lab is een organisatie waarbij ervaren zorgverleners of medestudenten gedurende twee dagen en een nacht zorgafhankelijk worden en ook op die wijze behandeld worden. Gedurende die tijd worden ze ‘zo goed als mogelijk’ verzorgd door studenten uit een zorgopleiding Wilt u meer info over deze stage, surf dan naar www.sTimul.be.

5.3. De verplichte stage

De stage van de reguliere module initiatie verpleegkunde vormt de eindstage binnen Zorgportaal. Studenten worden hierin begeleid door docenten die niet aan Zorgportaal zijn verbonden. Op die manier wordt de objectiviteit gegarandeerd. In de stage leert de student ook stilaan los te komen van het Zorgportaal, wat uiteindelijk de bedoeling is.

6. Volg uw studenten op via eenstudentenopvolgsysteem

Uw studenten behoren tot de prioritaire kansengroepen die interesse hebben voor een opleiding die leidt naar tewerkstelling in de social profit, maar die ook nood hebben aan extra ondersteuning of begeleiding. Omdat studeren voor deze mensen niet altijd vanzelfsprekend is geweest, moeten ze goed opgevolgd worden via hun Technisch-Pedagogisch Dossier en eventueel een Persoonlijk OntwikkelingsPlan (POP), persoonlijke coaching en in verdere ondersteuning in de module verpleegkundige basiszorg. (VB)

Opvolging via een Technisch-Pedagogisch Dossier en eventueel een POP
Om de 10 kerncompetenties van de opleiding verpleegkunde te behalen lijst competenties en Competentieomschrijving intake verpleegkunde wordt de student permanent gevolgd via toetsen en examens, begeleid zelfstandig leren, feedbackmomenten, reflectiemomenten, tussentijdse klassenraden, … Van dit alles houdt u als school verslag bij. Dat kan in een Technisch -Pedagogisch Dossier. De student houdt zijn ontwikkelingen zelf bij in een POP.Technisch Pedagogisch Dossier ZP blanco
Persoonlijke begeleiding via coaching
Daarnaast is persoonlijke begeleiding van essentieel belang om die studenten voldoende te bevestigen, hen te helpen om op een efficiënte en haalbare manier studeren aan te pakken, problemen op socio-emotioneel , financieel, vakinhoudelijk,… vlak te identificeren, te zoeken naar oplossingen en zo een optimaal leerklimaat te scheppen en een persoonlijk leertraject uit te tekenen. Opvolgen en coachen gebeurt niet vraaggestuurd. Alle studenten Zorgportaal moeten (verplicht) coaching krijgen. In gesprekken gaat u de stand van zaken na qua studeren, organiseren van de thuissituatie, sociale omstandigheden.

Coaching gebeurt door de coach Zorgportaal,al dan niet in nauwe samenwerking met de VDAB consulente.
Ook hiervan houdt u nauwkeurig de verslagen bij, eventueel als onderdeel van het Technisch-Pedagogisch Dossier. U hebt hier wel het nodige respect voor de privacy van de student.

Verdere ondersteuning in module verpleegkundige basiszorg (VB)
Ook na module initiatie verpleegkunde worden de studenten verder ondersteund, zowel op maat als vraag gestuurd. Ze gebeurt vanaf module VB door de coach Zorgportaal en de studiebegeleiding.

7. Evalueer uw studenten

Om de kwaliteit van de opleiding te garanderen en om de studenten voldoende voor te bereiden op de volgende module, organiseert u voor hen dezelfde examens als voor de studenten binnen het reguliere traject.

U evalueert en beoordeelt ze ook op grond van dezelfde vastgestelde criteria.

Om te voldoen aan de regelgeving moet er op het einde van de module initiatie verpleegkunde een evaluatie plaatsvinden die moet bekrachtigd worden met een attest van verworven competenties. De eindbeslissing over het al dan niet geslaagd zijn voor de module, wordt genomen op het einde van de verdubbelde studieduur (omzendbrief SO/2008/04 punt 9).

8. Beloon ze met een deelcertificaat

Als de student slaagt binnen het Zorgportaal, dan reikt u hem het deelcertificaat van de module 'initiatie verpleegkunde' uit, conform het reguliere traject.
Dit deelcertificaat geeft toegang tot de volgende module 'verpleegkundige basiszorg'.

Het aangepaste schema met mogelijke certificaten vindt u in de bijlage. Gedifferentieerde certificering na zorgportaal en 2de module HBO def

9. Evalueer uw project Zorgportaal met klankbordgroepen

Niet alleen de vorderingen van de studenten kunt u evalueren, maar ook het project Zorgportaal op zich.

U kunt dat doen aan de hand van een vragenlijst (cf. bijlage) die alle betrokken partijen binnen en buiten de school laat invullen. Die partijen worden klankbordgroepen genoemd en omvatten: de leerlingen, de docenten de mensen betrokken bij de stages van de leerlingen, de ruime omkadering (vb. ander personeel in de school). Op deze manier krijgt u een duidelijk beeld van hun visie op het Zorgportaal, hun ervaringen en bevindingen. Door het monitoren van de verschillende ervaringen en bevindingen op bredere basis ontstaat er een permanente feedback.

Aan de hand van deze klankbordgroepen ontdekt u knelpunten en kunt u actieplannen uittekenen om deze op te lossen. Zo ontstaat een gevoeligheid voor de eventueel wijzigende behoeften van de belanghebbenden.

Door de feedback kunt u ook anticiperen op mogelijke problemen.

Vb.

Uit de klankbordgroepen is gebleken dat er ook in de tweede module nog nood is aan ondersteuning. Als actieplan kunnen de studenten nu tijdens de tweede module op vraag extra ondersteuning krijgen.

Wat kunt u als school doen?

Partners:


Sponsors:

Met de steun van het Europees Sociaal Fonds en de Koning Boudewijnstichting


De programmatie en het design van deze website gebeurde door de cursisten van het competentiecentrum VDAB Wevelgem:
Steve Vergaerde, Christophe De Groote, Peter Degrieck en Mike Pattyn
- December 2010 -