U bent hier

Fons blogt... - december 2013

cocktailglasWat wensen we elkaar toe als iemand niest of een pintje heft? "Gezondheid!" En bij het begin van elk nieuw jaar vliegen de woorden “en een goede gezondheid” in het rond wanneer we onze nieuwjaarswensen formuleren. Maar ik kan me niet van de indruk ontdoen dat het hier telkens weer over obligate nummertjes gaat waarbij we iets zeggen zonder echt betekenis te geven aan deze woorden. Onze taal verwordt dan tot een inhoudsloos begrip dat de stilte vult maar het leven niet opvult…?

Op de arbeidsmarkt heerst er ook een grote leegte over het begrip ‘gezondheid’. ‘Gezondheid’ duikt hoogstens op in de marge of in een voetnoot van het arbeidsmarktbeleid... and that’s a shame! Want gezondheid zou een kernthema van dit beleid moeten zijn… Deze noodzaak blijkt uit een aantal gebeurtenissen die me op een tijdsbestek van nauwelijks één week troffen. Zo was er eerst en vooral de pakkende blog van Saskia Van Uffelen, CEO van Bull Belgium, onder de titel “Eén telefoontje...” waarin ze de grond onder haar voeten ziet verdwijnen bij het plotse overlijden door hartfalen van één  van haar werknemers tijdens een opdracht.  Zo’n bericht pakt een warmmenselijk ingestelde CEO hard.  Ze vraagt zich dan ook af of we wel goed bezig zijn door alsmaar méér van onze medewerkers te verwachten of verlangen... of we wel genoeg aandacht hebben voor de medewerker als “mens” en niet enkel oog hebben voor de mede-werker... Verschillende CEO’s traden haar bekommernissen bij. Het gaat immers nog altijd om een “menseneconomie” in de woorden van communicatiespecialist Krist Pauwels. De tweede gebeurtenis was de uitreiking van de NV Gezond Awards door VIGEZ, het Vlaams Instituut voor Gezondheidspromotie en Ziektepreventie. RESOC Kempen en bedrijvenpark Bleie te Wevelgem waren de laureaten omwille van hun innovatieve initiatieven om medewerkers en omgeving aan te moedigen een gezonde en actieve levensstijl aan te nemen. Als jurylid kon ik vaststellen hoe deze, maar ook andere organisaties thema’s zoals gezondheid, fitheid en sportbeoefening verankeren in hun bedrijfsstrategie.

Dan was er ook nog het leuke event van het loopbaancentrum Introduce i.s.m. SportLine “LOOP in de BAAN met BEGELEIDING” in de Gentse Blaarmeersen. Dit centrum organiseerde een jogging om het belang te onderstrepen van fysieke fitheid, naast mentale fitheid waarvoor een loopbaancoach kan zorgen. Ik  sprak er met de peter van dit event, de topsporter, -coach en –mens Marc Herremans, die een levend promotiebord is voor gezond, sportief en bewust leven. En dan waren er nog als vierde signaal de samenvallende blogs van TV coryfee Erika Van Tielen en mijn Vlaamse collega Maarten De Gendt van het personeelsblad “13”. Erika van Tielen, nog maar 30, getuigt dat ze op de rand stond van een burn out en dat gebrek aan waardering hierbij een belangrijke oorzaak bleek te zijn. Maarten die ik ken als een gedreven redacteur, schreef een beklijvend en eerlijk verhaal over zijn eigen burn out en hoe dit zijn omgeving aantastte.

Deze gebeurtenissen en getuigenissen tonen onmiskenbaar het belang, de waarde van gezondheid op het werk. Willen we langer werken, dan moeten we gezondheids- en fitheidsbeleid integreren in het personeels- en loopbaanbeleid. Dan gaat het méér dan over “werkbaar werk” want zoals HR-dienstverlener Mentorprise terecht stelt is “werkbaar” niet genoeg… Bij een “eetbaar menu” krijg je toch ook niet echt trek in eten! Daarom is het nodig dat we echt prioriteit geven aan zinvol en gezond werken een loopbaan lang.
 

Op 2 december verscheen in De Standaard het artikel 'Jobpremie voor handicap maakt het alleen maar erger.' Het artikel beschrijft de resultaten en de conclusies van een onderzoek dat door Stijn Baert van de Universiteit Gent werd uitgevoerd. Het onderzoek toont aan dat wie zijn handicap duidelijk vermeldt in een sollicitatiebrief, zijn kansen op een gesprek halveert. Het al dan niet vermelden van een VOP (Vlaamse ondersteuningspremie) verandert niets aan de ongelijke kansen voor sollicitanten met en zonder functiebeperking. Deze laatste conclusie van de onderzoeker weerlegt al direct de flitsende titel die boven het inhoudelijk zwakke artikel stond. Maar met één ding zijn we het alvast roerend eens: mensen met een functiebeperking moeten meer moeite doen om een job te vinden.

De resultaten van het onderzoek verbazen ons dus absoluut niet. Ervaren trajectbegeleiders raden werkzoekenden met een beperking al lang af om hun handicap te vermelden in een sollicitatiebrief. In een sollicitatiebrief en een CV vermeld je welke competenties je hebt in functie van de job, wat je sterktes zijn, waarom je denkt dat je in aanmerking komt voor de functie. Dat is het enige waar een werkgever op dat moment in geïnteresseerd is. Dat is niet anders voor mensen mét of zonder functiebeperking. We kunnen dan ook alleen maar blij zijn dat er nu een Vlaams onderzoek is dat deze praktijk bevestigt.

De titel in de krant suggereert echter dat de huidige maatregelen van de Vlaamse overheid contraproductief zouden werken. En daar zijn we het absoluut niet mee eens. De cijfers spreken dit ook tegen. Sinds 2008, het jaar waarin de VDAB bevoegd werd voor de tewerkstellingsmaatregelen en - diensten voor mensen met een functiebeperking, is het aantal werknemers die gebruik maken van een VOP bijna verdubbeld van 5.461 naar 10.379. Het budget dat daar tegenover staat,  steeg van 11.433.996 € naar 18.498.526 €. De beschikbare middelen werden met andere woorden ook efficiënter ingezet (van een gemiddelde kost per dossier van 2.094 € naar 1.782 €).

Waar knelt dan het schoentje?

Dat leren we uit ervaringen van de werkvloer, van de vele trajectbegeleiders en jobcoaches, én uit gesprekken met de vele werkgevers die wél bereid zijn om hun werkvloer open te stellen voor de doelgroep. Daaruit blijkt duidelijk dat een financiële stimulans belangrijk is, maar niet op de eerste plaats komt in de motivering om iemand met een beperking aan te werven en in dienst te houden. Voor een werkgever komen de competenties van de sollicitant, het passen in de organisatie, kortom het principe 'de juiste persoon op de juiste plaats' altijd op nummer 1. Een premie kan helpen om het laatste beetje twijfel weg te werken, of om extra kosten te vergoeden, maar zal nooit een argument op zich zijn. Bovendien tonen bevragingen van werkgevers en vele positieve ervaringen in projecten als de DUO-dag aan, dat een succes-ervaring ervoor zorgt dat een werkgever sneller overgaat tot de aanwerving van een volgende persoon met een beperking. Discriminatie? Misschien. Ook de onderzoeker zelf relativeert en doet geen echte uitspraken over effectieve discriminatie door werkgevers. En zelfs als dat zo zou zijn,  los je dat dan op met een dwingende maatregel als een quotum? Of zorg je er beter voor dat een inclusief beleid zodanig 'ingeburgerd' is dat een persoon met een beperking van in de kleuterklas als 'normaal' beschouwd wordt? Dat mensen die slachtoffer worden van een ongeval of een chronische ziekte tijdens hun carrière, niet langer op voorhand 'afgeschreven' worden, maar begeleid worden om bij hun werkgever te blijven, al dan niet in een aangepaste job? Juist het leveren van dienstverlening op maat van alle betrokkenen en het feit dat er daadwerkelijk werk gemaakt wordt van een aangepaste werkgeversbenadering vanuit het partnerschap VDAB/gespecialiseerde diensten, zorgen ervoor dat er stappen vooruit gezet worden. Deze gezamenlijke inspanningen hebben op vijf jaar tijd meer dan 10.000 personen met een arbeidshandicap aan een job geholpen, met de werkwinkel als inclusieve toegangspoort.

Wilt u het liever van een werkgever of werknemer zelf horen? Op zoek naar good practices? De websites van VDAB en GTB (www.gtb-vlaanderen.be) staan er vol van. Het Open Kennisnetwerk van VDAB organiseert er aanstaande vrijdag zelfs een studiedag rond. Inspiratie en initiatief genoeg in Vlaanderen!

Gepost op 3 december 2013