U bent hier

Fons blogt... - juni 2015

Wat is het mooiste beroep? Die vraag wordt herhaaldelijk gesteld. Volgens mij is sprookjesverteller het mooiste beroep ter wereld. Boeiende, fascinerende verhalen vertellen vol levenswijsheden aan kinderen die aan je lippen hangen. Dit gevoel kent elke opa en oma als de kleinkinderen uiteindelijk in bed worden gestopt onder de belofte dat er nog een sprookje wordt verteld. Daarom dit sprookje… Elke gelijkenis met Assepoester, het sprookje van Charles Perrault, is wellicht niet toevallig. Elke gelijkenis met een onderwerp inzake arbeidsmarktbeleid zoals passende beschikbaarheid evenmin… Juist daarom mogen de grote kinderen ook meeluisteren.

Cinderella is een mooi meisje maar kent geen geluk. Haar mama sterft als ze nog jong is en haar vader, een handelsreiziger, hertrouwt met een weduwe die uit is op zijn vermogen. Het meisje wordt opgevangen door haar uiterst gemene stiefmoeder en gepest door haar twee hooghartige stiefzussen. Zo moet ze alle vuile klusjes voor hen doen en alle dagen de glazen poetsen. Vuil of niet… Al spottend wordt ze dan ook door haar stieffamilie Glazenpoetsster genoemd. Op een dag wordt ze blind omdat haar stiefzussen een giftig middel aan het poetswater hadden toegevoegd… Enige vorm van medelijden is de stieffamilie vreemd… Glazenpoetsster moet verder blijven poetsen… Blind zijn is niet erg want ze mag toch niet op straat komen en het huis kent ze intussen blindelings. Haar stiefzussen houden haar ook altijd binnen want ze zijn eigenlijk jaloers op haar verblindende schoonheid.

Maar op een dag beveelt de koning dat alle meisjes van het land naar het paleis moeten komen. Hij organiseert dan immers een groot bal voor zijn zoon, de troonopvolger. Alle meisjes moeten gepaste dansschoentjes aan doen zodat de prins de beste danseres kan kiezen. Het mooiste danseresje op het bal zal immers uitverkoren worden als toekomstige koningin. De stiefzussen dweilen natuurlijk dadelijk alle winkels af op zoek naar dansschoentjes en ze laten zich deskundig bijstaan door allerlei dure mode-adviseurs. Glazenpoetsster blijf verweesd achter… Ze kan zelf onmogelijk op zoek gaan naar dansmuiltjes en heeft ook niemand die voor haar op zoek gaat. Hoe geraakt zij aan passende dansmuiltjes? Niet dus …

Omdat het een decreet van de koning is, nemen de stiefzussen de blootvoetse Glazenpoetsster tegen hun zin mee naar het bal en ze hebben haar in een uitgerafelde, opgelapte jurk gekleed. In de balzaal aangekomen wordt ze in een hoekje gezet door haar stiefzussen die zelf naar het midden van de zaal doorschuiven zodat de prins hen duidelijk zou opmerken. Maar vanaf zijn troon ziet hij een verblindend mooi meisje in een hoek zitten … Alleen en verweesd. Beschaamd omdat zij geen dansmuiltjes heeft. Hij stapt naar haar toe en vraagt haar ten dans…. “Maar ik heb geen dansschoenen aan”, stamelt Cinderella. “Dat is toch niet erg”, antwoordt de kroonprins, “als je maar kan dansen!”… En dat kan ze want op het gezang van de vogels heeft ze elke dag al dansend de glazen gepoetst…

En natuurlijk leefden ze nog lang en gelukkig!

Neem het stuur van je loopbaan in handen! Het is een advies dat ik al jaren geef om burgers ertoe te bewegen bewust te anticiperen op mogelijke carrièrewendingen en meer te investeren in hun persoonlijke ontwikkeling. De afhankelijkheid doorbreken van een uitkering of uitzichtloze baan is evenwel allesbehalve een evidentie. Er zijn wel wat randvoorwaarden aan verbonden. Daar ben ik me van bewust.

Onlangs was er kermis in het dorp en trok ik erheen met de kleinkinderen. Terwijl we samen in de draaiende theekopjes zaten, viel het me te binnen dat een stuur vasthouden niet volstaat om te sturen. We konden wrikken wat we wilden aan de ronde schijf in het midden van het kopje, maar het bleef bij rondjes draaien. Plezant, maar niet echt de ervaring van veel controle te hebben.

Het gevoel van onbestuurbaarheid zal bij velen herkenbaar overkomen als het over hun loopbaan gaat. Voor veel werkzoekenden lijkt de aansturing van de loopbaan een nauwelijks te beteugelen betrachting. Ze zien zich veeleer in een botsautootje geklemd: alle kanten uitzwenkend, maar zonder veel voortgang. Met ondertussen lotgenoten die op hen inbeuken en het vehikel compleet onbestuurbaar maken. Op de kermis is dat leuk, in de wereld daarbuiten heel wat minder.

Maar ook wie wel aan de slag is, beschikt dikwijls niet over voldoende vermogen om de loopbaan te besturen. Integendeel, het stuur dat veel werknemers vasthouden, valt nog het meest te vergelijken met het stuur van een namaakautootje op een carrousel. Hoezeer je je ook inbeeldt zelf heldhaftig langsheen allerlei obstakels te laveren, in de realiteit blijf je ter plaatse trappelen en word je met de rest van de voertuigen op het platform in één en dezelfde voortbewogen. Het is rondjes draaien totdat de bel luidt - tenzij je de kwast hebt gepakt, dan verdien je een extra toertje op de mallemolen.

Bedrijven moeten erover waken dat ze hun personeelsbeleid niet zo vormgeven dat het op een draaimolen begint te lijken. Het volstaat dan niet om het koetswerk van de firma op te poetsen en de schijn op te wekken dat werknemers voldoende autonomie hebben om (mee) richting kunnen geven aan hun loopbaan, om hen een stuur in handen te duwen en te doen alsof daarmee het menselijk kapitaal wel zal gerund raken. Van een aantrekkelijke werkgever mag meer verwacht worden.

Die leidt medewerkers op tot volleerde rallyrijders, niet te benauwd om plankgas te geven bij het reveleren van hun talent, waar nodig buitensporige verwachtingen af te remmen en chicanes in het loopbaanparcours gecontroleerd slippend te nemen. Duurzaam personeelsbeheer impliceert niet alleen dat medewerkers beschikken over een HR-instrumentarium dat hen toelaat professioneel te manoeuvreren; ze moeten evenzeer vaardigheden verwerven om vaart te geven aan hun (loop)baan, loopbaancompetenties zoals kunnen vooruitkijken, kunnen connecteren, kritisch kunnen zijn en betekenis kunnen geven. Bovendien lukt het besturen van een loopbaan pas als er een feitelijke, juridische en organisatorische context bestaat die wendbaarheid toelaat, die het mogelijk maakt echt ondernemend te zijn binnen een bedrijf of aan de eigen functie te sleutelen zoals een doe-het-zelver aan een zeepkist. Er is ten slotte nood aan ervaren copiloten, die het loopbaanparcours helpen uitstippelen en gerichte coaching voorzien opdat de loopbaanbolide niet uit de bocht vliegt.

Staat HR klaar voor deze rol als co-piloot?