U bent hier

Competenties van de Toekomst: je hebt ze, of je hebt het niet

Jongetje als superman. Foto: Shutterstock

Al hebben we geen kristallen bol, het staat in de arbeidsmarktsterren geschreven dat de wereld van de beroepen de komende decennia gevoelig zal wijzigen. Door de robotisering en technologisering, zullen beroepen verdwijnen, van inhoud veranderen... Nieuwe beroepen zullen ontstaan… Wie had 10 jaar geleden kunnen denken dat je vandaag op jouw naamkaartje zou zien staan: dataminer, app-ontwikkelaar, energiesnoeier, e-coach, duurzaamheidsexpert, installateur van zonnepanelen of inburgeringsconsulent.

Hoe en welke beroepen in de toekomst zullen opduiken of verdwijnen mag nog giswerk zijn… Maar wat wel duidelijker wordt zijn de competenties van de toekomst! Die kan je ontdekken in de nieuwe beroepen en de recente technologische en maatschappelijke ontwikkelingen… Die competenties erkennen en herkennen is cruciaal omdat ze mensen aanspreken op talenten én goesting en het te enge carcan van beroepen doorprikken. Beroepen staan misschien mooi op een naamkaartje maar competenties doen je groeien.

Welke competenties zullen aan belang winnen? Ik zie zeven belangrijke competenties oprukken:

1. Zingevingscompetenties, omdat we willen weten waarom en waarvoor
Het belang van waarden als drijfveer voor handelen zal toenemen en bedrijven zullen hun MVO-beleid concreet in beeld (moeten) brengen. De nieuwe medewerkers willen hun talent inzetten als het bijdraagt tot een betere wereld met meer verbondenheid, solidariteit,... Netwerken zullen samenhangen via gelijklopende waarden ... Dus is zingeving een bindmiddel voor toekomstige organisaties en hun medewerkers in een netwerkte samenleving en economie.

2. Connecterende competenties, omdat we het meer dan ooit samen moeten doen
De belangrijkste maatschappelijke uitdagingen, zoals ecologie, armoedebestrijding en mondiale ontwikkelingen (wat vaag), vergen een overkoepelende totaalaanpak. Dat kan pas, als mensen met diverse kennis en kunde met elkaar verbinding zoeken én vinden. De sociale media vormen daarbij een belangrijk middel. Maar ook op het niveau van de individuele (professionele) relaties gaat het méér om storytelling, twee-richtingscommunicatie, directe en verbindende interacties. Communicatie en connectiviteit gaan dus hand in hand.

3. Zorgzaamheid, om de toenemende risico’s op te vangen
De risicomaatschappij is een bekend begrip. Ulrich Beck, de Duitse socioloog, beschrijft hoe de samenleving geconfronteerd wordt met grootschalige risico’s die voortspruiten uit zelf op gang gezette processen en ontwikkelingen. Hij refereert o.m. naar de klimaatveranderingen, terrorisme, armoede, natuurrampen, … De recente geschiedenis toont het toenemend risicokarakter van onze samenleving aan. We moeten de ecologische, financiële, economische en menselijke risico’s dan ook tot een minimum herleiden en optimaal beheren. Dat wordt een opdracht voor elke medewerker. Iedereen hoort mee te zorgen voor een gezond klimaat, respect voor de privacy en risicobeheersing op zijn domein.

4. Spaarzaamheid, om deze wereld leefbaar te houden
De medewerker van morgen zal groene competenties moeten bezitten ongeacht  zijn functie. Spaarzaam omgaan met grondstoffen van welke natuur ook zal een basisvaardigheid moeten zijn om deze wereld leefbaar te houden. Een C2C- aanpak waarbij geen afval of verkwisting wordt georganiseerd is het fundament van de economie van de toekomst. Dit geldt ook voor de menselijke grondstoffen.

5. Wendbaarheid, om snel te kunnen veranderen
De medewerker van morgen zal wendbaar, beweeglijk moeten zijn om gepast op de snelle veranderingen in te spelen. Flexibiliteit, creativiteit en innovatievermogen zijn noodzakelijke deelcompetenties om elke verandering als een kans en niet als een bedreiging te zien.

6. Kritische ingesteldheid, omdat je niets zomaar blijft aannemen
Liefst kan iedereen met een volledig zicht op de context uitdagingen aanpakken en problemen oplossen. Daarvoor heeft de medewerker een sterk denkvermogen nodig. Hij moet kritisch ingesteld zijn, zodat hij onder meer afstand kan nemen van bestaande denk- en actieschema’s, nieuwe verbanden weet te leggen, bewust kan omgaan met kennishiaten en verworven inzichten durft te toetsen.

7. Zelfontwikkeling, omdat je zelf je pad uitstippelt
Vele van deze competenties veronderstellen dat de medewerker zelf voortdurend blijft investeren in zijn ontwikkeling. Lang leuk leren en die ‘lessen’ toepassen is een basiscompetentie. Het gaat om “empowerment”. De medewerker moet de competenties om in de loopbaan goed te blijven leren van in het onderwijs meekrijgen. Moeten we in onderwijs en vorming nu al niet proactief deze competentie-ontwikkelingen integreren om morgen een betere aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt te verzekeren?