U bent hier

Corruptie op de werkvloer

snoep "Als ik in Kazachstan bij mijn belangrijkste klant ben en een contract wil binnenhalen, moet ik voor de vier mensen waarmee ik onderhandel een vrouw naar hun hotelkamer sturen." Dat waren de woorden die mijn Turkse zakenpartner Bekir vorige week als tegengewicht op mijn bord legde toen ik de frustrerende corruptie op de werkvloer in Turkije aanklaagde.

Door de corruptie in Turkije, vissen mijn Belgisch-Japans bedrijf en ik soms glansrijk achter het net. Ook al kunnen we bewijzen dat onze producten superieur zijn, ook al zijn onze prijzen perfect in balans met die van de concurrentie en ook al hebben we persoonlijke, broederlijke relaties met onze Turkse vrienden. Als we na wekenlange onderhandelen vol goede moed onze contracten proberen af te ronden, staan we niet zelden voor een gesloten deur.

Bekir lichtte voor mij een paar tippen van de Boerka-sluier op. In zijn land is het zo dat de arbeiders en de lagere bedienden soms aan heel karige lonen moeten werken, terwijl de hogere niveaus wel goed verdienen. Zeker een waarheid in grootsteden als Istanbul, Ankara of Izmir. Het loonverschil tussen de verschillende niveaus in een bedrijf en tussen diverse Turkse regio's maakt de verleiding naar corrupte praktijken zo groot dat veel werknemers er zonder enige scrupules aan beginnen. En eens ze er van geproefd hebben, zijn ze er vlug aan verslaafd.

Wij merken die corruptie bij sommige van onze Turkse aankopers op, maar ook bij mensen die aan de machines of in de labo’s werken. Het is de bedoeling dat die mensen onze producten testen vooraleer het management overgaat tot de aankoop. Hun tactiek is heel simpel: als een corrupte leverancier hen de juiste "smeerolie" schenkt, zorgen zij ervoor dat onze nieuwe producten niet of slecht getest worden. Het gebeurt ook dat ze met opzet machineproblemen creëren of onze producten verontreinigen. Het management staat dan machteloos, ook al weten ze dat het niet aan onze producten ligt en willen ze graag bij ons aankopen.

Hoe los je dat probleem op volgens Bekir? Eenvoudig: hij zou ervoor zorgen dat hij zelf mannetjes heeft op de werkvloer. Hij zou beginnen met de zachte eis dat hij aanwezig wil zijn bij het testen van de producten in de fabriek. Zo zou hij zien hoe het testen verloopt, en op hetzelfde "intieme" moment voelen waarin de werknemers geïnteresseerd kunnen zijn… 

Soms is het erg duidelijk waarmee je mensen kan paaien, aldus Bekir. In het noordelijke gebied rond de Zwarte zee weet hij met zekerheid dat een blonde Russische deerne in bed de grootste loyaliteit schenkt. In meer religieuze gebieden zoals Ankarra of Konya verricht een mobieltje of een computer voor de kinderen standvastige wonderen. En in de rijkere steden of in de hogere echelons is het gewoonweg ‘geld onder de tafel’. 

Bekir heeft klanten waarmee hij ieder keer hetzelfde ritueel uitvoert. Iedere maand een meeting, iedere maand een vrouw en iedere maand een dik contract. Het meisje van plezier kost hem 50 dollar, zijn extra winst is iedere maand 5.000 dollar bij die klant... "So what is the problem Mr Steven, this is a win win relationship!" lachte hij me toe.

Corruptie doet zich niet enkel voor in Turkije. Ik heb gelijkaardige situaties meegemaakt in bijvoorbeeld de Kibutz in Israël, ooit de oases van de goddelijke puurheid. Sommige aankopers vragen er op vernuftige wijze persoonlijk zakgeld voor bewezen diensten. Het vreemde is dat het een publiek geheim is: men weet waar de rotte appels te vinden zijn, maar als ik dit als buitenstaander wil aankaarten, krijg ik veelal de deur tegen m’n neus geslagen. Ik ken een werkgever die tegen me zei: "Ik vermoed dat mijn aankoper geld krijgt maar zolang mijn bedrijf daar niet onder lijdt, I do not care..." Hij vond mij onnozel naïef toen ik tegenpruttelde met de boutade "eerlijkheid duurt het langst".

Een ander voorbeeld is China. We werken daar samen met bedrijven die grondstoffen van ons kopen. Als het management van zo'n bedrijf grondstoffen aangekocht heeft, gebeurt het dat enkele arbeiders in dat bedrijf onze perfect goede grondstoffen afkeuren en ergens wegmoffelen. Na een paar weken komen ze naar ons om te vragen of we die grondstoffen niet willen kopen! Het geld dat ze hiervoor zouden krijgen, steken ze in eigen zak. Dat is dus pure winst voor hen. Maar ze zijn wel bereid om die winst met ons te delen... Ik ben niet zeker of Chinezen nu echt zó simpel zijn?

Wat corruptie betreft, is ons bedrijf nog heiliger dan de paus. Het gaat zelfs zover dat het geen relatiegeschenken durft geven, ook al is dit in Japan een eeuwenoude traditie. Japanners geloven dat een geschenk de ware gevoelens veel beter uitdrukt dan woorden. Je kan bijvoorbeeld je dankbaarheid of je spijt met een cadeau bewijzen. En een geschenk is zeker welkom als je om een gunst begint te pingelen. Wij als werknemers moeten daar volledig aan verzaken doordat enkele corruptiezaken ons bedrijf in het verleden in een slecht daglicht gesteld hebben. Ik begrijp dat, maar soms voel ik me wel machteloos als ik zaken moet doen in corrupte landen. Dan is het alsof ik water naar de zee breng...

Volgende week moet ik op zakenreis naar Turkije en wat is mijn omkoopstrategie? Ik koop traditiegetrouw Belgische pralines en geef die aan mijn zakenpartners in de hoop dat ze er hun liefste trouwe vrouw thuis mee kunnen omkopen! :-)