U bent hier

Werknemers hangen het kieken uit

haan
© Shutterstock

Het einde van het werkverhaal van oudere werknemers doet me dikwijls aan een ouderwetse kippenboerderij denken.

Zolang je als haan in vuur en vlam de hennen goed kan bespringen en de kuikens beschermt tegen rovende eksters, ben je de koning! En zolang je -als hen- dagelijks een ei met een dikke schaal legt en voldoende geduld hebt om je eieren uit te broeden, krijg je graan met hopen! Maar voldoe je niet meer aan de strenge verwachtingen van kiekenboer Kamiel, dan heeft hij geen medelijden en kost het je je kop. Je eindigt je carrière als kippenvoer of in het beste geval als vol au vent.

Niet alleen de boer is meedogenloos: de grootste afslachtingen en vernederingen, mag je van je medesoort verwachten. Als oudere haan, moet je met de andere hanen een gevecht aangaan dat kan leiden tot leven of dood. Blijf je leven, dan heb je maar één optie: een desolaat en solitair leven accepteren waarin je geen pieren meer mag wegpikken voor de bek van de nieuwe leider en vooral: waarin je geen aanstalten meer mag maken om een van de kipjes onder je vleugels te nemen. De hennen gunnen je trouwens geen scheef oog meer ondanks de 1001 wilde vrijpartijen van de romantische jaren ervoor. Ze aanbidden van de ene dag op de andere hun nieuw baasje.

Ben je een bomma-hen, dan doen de jongere kippen er alles aan om je een trap lager te plaatsen in de pikorde. Bovendien word je stap voor stap uitgehongerd. Je kan als oude moederkloek enkel de resterende maïskorrels verorberen als de rest geen honger meer heeft. De laatste episode voor je als uitgemergelde kip op pensioen gaat, is het dagelijkse gehoon-gekakel van de andere kippen die nog eieren produceren en op je willen ‘kakken’. Op je afscheidsreceptie pikken ze je als een weerloos slachtoffer dood en verorberen je met plezier. Als souvenir bewaren ze een paar van je mooie lang gekoesterde rosse pluimen. Het erge is dat ze die in hun eigen achterwerk proberen te steken om ermee te pronken bij hun nieuwe idool.

Is het belachelijk om oudere werknemers te vergelijken met kippen? Verdomme, neen. Hoeveel mensen hebben een mooi einde van hun loopbaan? Ze zijn in veel bedrijven op één hand te tellen. Ik heb er in ieder geval weinig ontmoet.

Toevallig maken twee van mijn collega’s momenteel zo’n ‘kieken-uitrangeer’-moment mee. Ze zijn 63 en 64, en werkten allebei meer dan 40 jaar voor dezelfde onderneming. Ze verliezen stap per stap hun bevoegdheden, voor belangrijke meetings worden ze niet meer uitgenodigd en ze krijgen geen training meer omdat dit als verloren geld beschouwd wordt. Onze bedrijfsleiders zijn echter niet de enige boemannen. Mijn jongere collega’s zijn even erg: ze lachen met de oude ‘peetjes’ die niet meer op dezelfde hoge golven kunnen surfen. Van hun bazen konden ze dit nog verwachten, maar van hun directe collega’s niet. Deze uppercuts moeten dan ook extra hard aankomen. Ze zijn er niet tegen gewapend en daarom doen ze zoveel meer pijn. En dan heb je nog de grootste lijkenpikkers: collega’s die hun verantwoordelijkheden en job overnemen. Die nieuwe ‘high potentials’ willen bewijzen dat hun voorgangers hun job verkeerd, inefficiënt en met weinig toekomstvisie hebben aangepakt. Daarna verpakken ze de mooie realisaties van de vorige personen in een ander kleedje en vervangen gewoon het naamplaatje.

Ik vind dit zo ondankbaar en dierlijk. Maar raar maar waar: het is 100% menselijk.

Er zijn maar twee groepen die dit lot niet moeten ondergaan. Om te beginnen de personen die helemaal op de bovenste stokken van de kippenren zitten. De top-haan zal altijd top-haan blijven omdat hij alle hanengevechten heeft willen aangaan en tot bloedens toe steeds heeft kunnen winnen. Die vechthaan zal wel meer dan haantjesgedrag moeten etaleren. Daarnaast heb je de medewerkers die zich altijd vol plezier onderaan hebben genesteld. Als je kiest voor de zekerheid van de koffiedame Arabelle zal je tot het einde van je dagen respect krijgen van de werkenden. Je bent niemands gevaar als dienster en vooral: niemand lust die groene wormen die jou in de zevende hemel brengen.

Reacties

Heel herkenbaar dit neergezet stukje. Sebastian, uw situatie is ook zeer herkenbaar. Dat noemen we de pechvogels zeker? Ik ben zelf intussen 35 en ben ook al dikwijls uitgespeeld op diverse werkvloertjes. Maar blijven proberen tot het einde! Voor mij is er ook geen pensioen later, of een carrière mogelijk nu. Opleidingen van VDAB en begeleiding naar jobs zijn hopeloos, een grote geldverspilling. Gefinancieerd met onder andere ons pensioen, en de pensioenen van wijlen werknemers, en de zuurverdiende centjes van de babyboomers van na de oorlog. Bedrijven spelen spelletjes met de werkende werklozen, en de interims zijn de lijkenpikkers wachtend op een verkoop.
En het wordt wel gerationaliseerd met "hij kan niet meer mee" of "hij kost te veel". Maar het is het zelfvertrouwen van de veteraan. Die heeft alles al eens mee gemaakt, zien komen en gaan. Die durft al eens een waarschuwend vingertje heffen als de collega's zich als lemmings van de rots storten. Die wil al eens van zich afbijten als de chef zijn falen van zich afschuift en de oudste als zwart schaap in de woestijn wil sturen. Zelf ben ik na net geen 15 jaar dienst (zal wel geen toeval zijn zeker) ontslagen wegens "onbekwaam en niet geschikt voor de job". Op dat moment draaide ik in Vlaanderen bijna 40% van de omzet en de 5 Nederlandse collega's mochten 60% onder elkaar verdelen, terwijl ik gemiddeld 1/3de van hun korting gaf. Dat viel bij de Nederlandse ego's niet in goede aarde.
Als je 63 of 64 bent, vind ik het vrij normaal dat je niet meer volle bak moet meedraaien. Dan moet je blij zijn dat je werk hebt. Ik ben al 5 jaar werkloos en 27 jaar oud. Wat voor een carrière/pensioen is er nog voor mij?