U bent hier

Mijn vertaalopleiding

Lezer Zarema vraagt me waar ik mijn opleiding heb gevolgd. Vandaag wil ik graag een antwoord geven op deze vraag.

Ik koos voor de Mercator Hogeschool, die na mijn eerste kandidatuur gefusioneerd is met Hogeschool Gent. Ik ben ook in Brussel komen kijken. Bij de Vlekho kon je een dag de lessen meevolgen. Dat was leuk en interessant, en de school zag er heel modern uit. Waarom heb ik dan toch in Gent gestudeerd? Om een gekke reden eigenlijk. Op de infodag ben ik ook het studentenhuis gaan bezoeken, en ik vond het daar zo gezellig dat mijn besluit genomen was. Daar wou ik echt naartoe! Nu, er waren uiteraard ook andere redenen: de hogeschool in Gent had de beste reputatie en bovendien was Gent beter gelegen voor mij dan Brussel of Antwerpen.Ik heb me mijn keuze nooit beklaagd.

Mijn opleiding was niet gemakkelijk, verre van zelfs. In de eerste kandidatuur zat ik in een klas van ongeveer 35 studenten. Toen ik afstudeerde, waren we nog met tien. Waar waren die anderen over gestruikeld? Wel, vaak was grammatica de boeman. Neem nu de onregelmatige werkwoorden. Die moet je op je duimpje kennen. In het Engels heb je een honderdtal onregelmatige werkwoorden, waarvan je drie vormen moet onthouden: to be, was/were, been. Dat is nog overzichtelijk. Maar het Frans, bijvoorbeeld, heeft veel meer van die werkwoorden, en elk werkwoord heeft 112 verschillende vormen. Die allemaal uit het hoofd leren is een lastige klus.

Verder komen bij een vertaalopleiding veel praktische lessen kijken. Teksten begrijpen, samenvatten, verbeteren en vertalen kun je niet uit een cursus leren. Je moet het gewoon doen, en nog eens, en nog eens, tot je het onder de knie krijgt. Niemand zal je verplichten naar de les te komen, maar als je niet komt en oefent, krijg je het moeilijk op het examen.

Verder haakten er ook veel studenten vrijwillig af omdat ze niet graag vertaalden. Huh? Waarom begonnen ze dan aan een vertaalopleiding? Misschien wilden ze wel gewoon vreemde talen studeren om die door en door te kennen en dan later in het buitenland te kunnen gaan werken... Ondertussen is de opleiding opgesplitst en kun je kiezen of je voor vertaler wilt studeren of liever meertalige communicatie wilt volgen. Vroeger had je die keuze niet. Als je vertalen saai en lastig vond en liever meer wou spreken dan schrijven, dan moest je gewoonweg uitkijken naar een andere opleiding.

Maar mij lag het dus wel, en ik was ook blij met de vele keuzevakken die het departement Vertaalkunde bood. Zo heb ik een initiatiecursus Hongaars gevolgd, heb ik leren ondertitelen, heb ik zowel economische als literaire vertaling uitgeprobeerd en ook tolkinitiatie. Maar maak je geen illusies: op school heb ik niet professioneel leren ondertitelen. Voor mijn job heb ik een andere (en modernere) techniek moeten aanleren. Het HIVT in Antwerpen pakt het beter aan: het werkt samen met een privébedrijf om een cursus ondertitelen aan te bieden, zodat de cursus meer is dan een leuk liefhebberijtje.

Wat ik miste in mijn opleiding was een cursus over vertalen als zelfstandige. Hoe begin je daaraan, waar investeer je in, hoeveel vraag je per regel, hoe raak je aan klanten, wat moet je allemaal regelen op administratief vlak? De cursus zou een basis marketing en boekhouding moeten bevatten en alle aspecten van het zelfstandigenstatuut moeten bespreken. Aan de cursus kan dan een stage gekoppeld worden of een peterschap waarbij een bestaand vertaalbureau een pas afgestudeerde vertaler begeleidt. Misschien zou de Belgische Kamer van Vertalers, Tolken en Filologen de cursus kunnen verzorgen in samenwerking met Unizo?

Een ander pijnpunt, was de stage. Die stage duurde twee weken en vond plaats tijdens de vakantie. Probleem: twee weken is te kort om je ergens in te werken en om veel bij te leren. Je hebt er dus niet veel aan en eigenlijk is het puur een formaliteit. Ik heb twee keer stage gelopen: bij een vertaalbureau (daar vertel ik later nog wel meer over) en bij het Publiekstheater, waar ik een toneelstuk dubde.

Als je interesse hebt voor vertalen, en dan meer specifiek voor literair vertalen, moet je vandaag (vrijdag 7 december) eens afzakken naar Gent, want de Koninklijke Academie voor Nederlandse Taal- en Letterkunde (KANTL) organiseert het colloquium ‘Vorming van vertalers - vertaling en vorm’ in het Academiegebouw, Koningstraat 18, 9000 Gent. Meer info vind je op www.kantl.be/.../programma_colloquium_vertalen.pdf