U bent hier

Nachtelijk gepieker

Je kan de slaap niet vatten en ligt te woelen in je bed. Plots slaan je gedachten op hol. Over de e-mail die je vergat te versturen, een lastige meeting, het verjaardagsfeestje voor je dochter… Volgens slaapdeskundige Ingrid Verbeek is de nacht een unieke voedingsbodem voor gepieker: je ziet de dingen -letterlijk- zwarter dan overdag.

Heb je de neiging om te piekeren als je ’s nachts wakker ligt? Dat is perfect normaal, aldus doctor Ingrid Verbeek, slaaptherapeut en somnoloog bij het Nederlandse Centrum voor Slaapgeneeskunde Kempenhaeghe. De nacht vormt omwille van drie redenen een unieke voedingsbodem voor gepieker.

  • Je gedachten malen ongestoord voort.
    ’s Nachts heb je geen afleiding. Je gedachten worden niet onderbroken door je werk, het huishouden of hobby’s. Er is geen dringend telefoontje dat je moet doen. Geen jengelend kind dat je aandacht opeist. Geen wasmachine die erom smeekt om leeggehaald te worden.
     
  • Alles lijkt erger. 
    Overdag ben je ‘actief rationeel’. Dit betekent dat je bewustzijn dingen in een context plaatst en dat je kan relativeren. ’s Nachts vallen die ‘rationele remmen’ weg waardoor de zaken erger lijken dan bij daglicht.
     
  • De nacht leent zich niet tot actie.
    Je kan ’s nachts niet zomaar je problemen oplossen. Je belt niet snel even naar de bakker om een andere verjaardagstaart te bestellen. Iets noteren of een mail versturen kan in theorie wel, maar doorgaans voel je je daar te verlamd voor. De kans is namelijk groot dat je denkt dat je wakker bent omdat je bewuste gedachten hebt, maar dat je hersenen toch al in slaapmodus zijn.

Doodsbenauwd voor brand

Dat de zaken er ’s nachts erger uitzien dan overdag, is voor Liesbet heel herkenbaar. Ze getuigt: “Toen we afgelopen zomer op vakantie waren, sprong het noodlicht aan in onze kamer. De elektriciteit was uitgevallen. Toen dit nog twee keer gebeurde, kon ik de slaap niet meer vatten. Ik was ineens doodsbenauwd dat er iets mis was met het gebouw en begon te piekeren over hoe we zouden moeten ontsnappen als er brand was. Wat zou ik doen met de kinderen? Wat zou ik meenemen? Ik kon heel moeilijk stoppen met piekeren. Ik heb mezelf toen echt moeten aanmanen om het los te laten en de dingen te nemen zoals ze komen, in plaats van door te drammen over dingen die nog niet gebeurd zijn en waarschijnlijk ook niet zullen gebeuren. Uiteindelijk ben ik toch in slaap gevallen.”

Ook Ellen heeft af en toe last van nachtelijke zorgen, maar bij haar zijn ze minder extreem. “Soms moet ik iets organiseren voor een groep mensen: een feest, bijeenkomst, opleiding… Ik voel me dan erg verantwoordelijk, wil het heel goed doen en twijfel over elke beslissing: het eten, de drank, de locatie, de datum, de genodigden… O wee, als ik in zo’n periode 's nachts wakker word. Dan sla ik aan het piekeren en trek ik elke beslissing die ik overdag nam terug in twijfel. Vreselijk!”

Tips tegen nachtelijk gepieker

Wat kan je doen als je brein ’s nachts aan het piekeren slaat? Slaaptherapeut Ingrid geeft vier tips, en Liesbet en Ellen vullen aan op basis van hun eigen ervaring.

  • Trek ’s avonds een half uur uit om ‘bewust te piekeren’.

    • Overdenk je dag en bedenk welke zorgen je hebt.
    • Zijn het zorgen waarvoor je een oplossing kan bedenken?
      • Ga voor jezelf na welke oplossingen er bestaan en wat de voor- en nadelen ervan zijn.
      • Kies de beste oplossing en beslis dat je die gaat uitvoeren (of voer ze direct uit).
    • Zijn het zorgen waar je geen oplossing voor kan bedenken? Sta even stil bij deze zorgen.
  • Doe vlak voor het slapengaan iets dat je afleidt en ontspant. 
    Luister naar muziek, lees, neem een bad of een douche, mediteer… Liesbet: “Als ik opgejaagd ben door iets dat die dag gebeurd is, neem ik een warm bad om te ontspannen. Dit werkt als instant relaxatie.”
     
  • Verleg je aandacht.
    Lig je wakker in je bed? Verleg je aandacht door na te denken over een leuk onderwerp of door een mindfulness-oefening te doen zoals de ‘bodyscan’. Ellen: “Lukt het me niet om de slaap te vatten, dan doe ik een bodyscan. Dit is een mindfullness-oefening waarbij je eerst een poos rustig ademhaalt en daarna alle delen van je lichaam bewust afgaat en ‘zwaar’ laat worden. Tot je helemaal zwaar en loom op je matras ligt…”
     
  • Sta op en zoek afleiding.
    Blijf je piekeren? Sta op en zoek afleiding of ontspanning. Kruip na een half uur terug in je bed.
    • Ellen: “Als het echt erg is met mijn gepieker, doe ik het licht aan (mijn vriend wordt hier meestal niet wakker van) en lees ik in mijn boek. Lezen is voor mij de perfecte manier om mijn gedachten te verzetten en in slaap te vallen. Ook midden in de nacht.”
    • Liesbet: “Toen ik als kind de slaap niet kon vatten, zei mijn mama: ‘Eet een appeltje’. Ze schilde dan een appel voor mij en ik vermoed dat die afleiding en het feit dat ik nog iets moest verteren hielpen om in slaap te vallen. Heel soms, probeer ik die tactiek nog eens uit.”

 

Barbara Peirs 

Reageer

Je e-mailadres wordt niet getoond op de website.

Reacties

Door bepaalde beroepen krijg je nooit een stabiel uurrooster en ligt je metabolisme en hypofyse wat in de war. Daar is weinig aan te doen. Wie niet rechtvaardig wordt behandeld kan de schaapjes tellen en sommige problemen geraken nooit opgelost. Daar gaat je nachtrust... en vind die maar eens terug.