U bent hier

Dit is een artikel uit het MagEzine-archief.

Fitness voor je brein

Fitness voor je brein

Je gaat regelmatig sporten om je lichaam te trainen, maar doen je hersenen wel eens aan gymnastiek? Hoogleraar en psychiater René Kahn geeft in zijn boek ‘De tien geboden voor het brein’ tips om je hersenen in vorm te houden. Het maken van Sudoku’s of andere hersenkrakers heeft geen zin, het spelen van videogames zoals Call of Duty wel.

1. Studeer

Hoeveel herinner je je nog van wat je op school leerde? Ken je alle aardlagen nog? De belangrijkste veldslagen van de Tachtigjarige oorlog? De namen van alle beentjes in je hand? Wellicht is het antwoord teleurstellend, maar toch heeft al dat gedril nut gehad: je hersenen zijn ervan gegroeid. Ook als volwassene is studeren gezond voor het brein. Leer je een vreemde taal of volg je een opleiding Excel, dan maken je hersenen nieuwe cellen aan.

2. Slaap

Slaap is essentieel voor je brein. Terwijl je slaapt, repareren je hersenen schade en maken ze nieuwe cellen aan. Bovendien helpen de eerste drie uur van je slaap je om leerstof vast te houden. Slaap je enkele uren nadat je geblokt hebt, dan herinner je je meer van wat je geleerd hebt dan zonder slaap. Tot slot ontwaar je door nachtrust ook beter verborgen verbanden. Als je een belangrijke beslissing moet nemen, is ‘er een nachtje over slapen’ écht nuttig.

3. Maak muziek

Zingen of een muziekinstrument bespelen, is een ideale manier om je hersenen in conditie te houden. Of je talent hebt of niet, doet er niet toe. Het gewoon doen is genoeg. Musiceer je geregeld, dan maakt je brein nieuwe hersencellen aan. En er is meer: kinderen die piano spelen worden hierdoor slimmer en gevoeliger. Uit onderzoek blijkt dat kinderen die een jaar pianolessen gevolgd hebben, een hogere score behalen op een IQ-test en beter emoties kunnen inschatten dan kinderen die geen pianolessen namen, maar toneellessen volgden.

4. Stress niet

Probeer situaties te vermijden die langdurige stress veroorzaken. Bijvoorbeeld: een job waarin je baas je constant kleineert en tegenwerkt. Langdurige stress blokkeert je brein. Anders gezegd: doordat je hersenen niet goed meer werken, wordt het extra moeilijk om uit de stressvolle situatie weg te geraken.

5. Maak vrienden

Verzorg je relatie met je vrienden en familie. Een goede vriendenkring heeft een positief effect op je brein. Kan je terugvallen op mensen die je steunen, dan worden je hersenen stressbestendiger en produceren ze meer dopamine. Dopamine is een stof die je energie geeft en je gelukkig doet voelen. Het positieve effect van vrienden gaat ver: uit onderzoek blijkt dat mensen die steun ervaren van hun omgeving 50% meer kans hebben op een langer leven dan personen die geen steun ervaren.

6. Geniet aanzien

Het klinkt eerzuchtig, maar het is wel goed voor je hersenen: probeer aanzien te genieten in de maatschappij. Kies bijvoorbeeld voor moeilijke studies of zoek werk met status. Net zoals bij vriendschap, maakt het gevoel van sociale status je stressbestendiger, energieker en gelukkiger. En ook hier is er een link met fysieke gezondheid. Mensen die hoog op de sociale ladder staan, leven langer dan wie onderaan bungelt. En hun kinderen leven eveneens langer.

7. Drink niet

Drink met mate, of nog beter: drink niet. Alcohol zorgt ervoor dat je brein minder nieuwe cellen aanmaakt en dat bestaande cellen gemakkelijker afsterven. Hierdoor heb je het moeilijker om te leren en om nieuwe informatie te onthouden. En helaas: volgens Kahn kan ook matig alcoholgebruik, zoals twee glazen per dag, al gevolgen hebben.

8. Zweet

Sporten stimuleert niet enkel je spieren, maar ook je brein. Door fysieke inspanningen maak je nieuwe hersencellen aan, wat leidt tot betere cognitieve prestaties. Werk je je geregeld in het zweet, dan scoor je vier keer beter op mentale tests dan je niet-getrainde leeftijdgenoten. Fysieke training heeft dus een positief effect, maar dit geldt níet voor mentale training, waarschuwt Kahn. Wat de commercie ons ook wil doen geloven: hersentraining-tests en hersenkrakers maken je níet slimmer. Vul je vaak Sudoku’s in, dan word je beter in dat ene trucje - Sudoku’s maken-, maar daar blijft het bij. Er is geen algemeen effect op je brein.

9. Speel

Videogames zoals Call of Duty of Medal of Honor waarin je je tegenstanders moet vernietigen, zijn niet vredelievend maar wel uiterst stimulerend voor het brein. Speel je regelmatig zulke gevechtsspelletjes, dan leer je je concentreren en bliksemsnel een relevant signaal van achtergrondruis te onderscheiden. Het gevolg is dat je hersenen zich minder snel laten afleiden en beter hoofd- en bijzaken van elkaar kunnen scheiden.

10. Kies je ouders met zorg

Dit gebod is natuurlijk niet ernstig, maar Kahn voegt het toe om aan te tonen dat niet alles aan ons brein maakbaar is. We kunnen veel veranderen aan onze hersenen door ze te stimuleren en gezond te houden, maar binnen bepaalde grenzen. We moeten ook rekening houden met de genen die we van onze ouders kregen en de omgeving waarin we opgroeiden.

 

Barbara Peirs

 

‘De tien geboden voor het brein’ van René Kahn. ISBN: 978 94 600 3339 1.

Gepubliceerd in februari 2012