U bent hier

Dit is een artikel uit het MagEzine-archief.

Keuzestress

In het zuivelvak van een warenhuis liggen tegenwoordig meer producten dan vroeger in de hele winkel. En wist je dat een modeketen als H&M jaarlijks 13 collecties uitbrengt? Af en toe raken we zo dolgedraaid van alle keuzemogelijkheden, dat we gewoonweg geen keuze meer maken. Hoe meer er te kiezen valt, hoe minder we het doen, zo blijkt.

Volgens Bernard Nijstad, sociaal psycholoog aan de universiteit van Amsterdam, is het voor sommige mensen erg stresserend om steeds weer te moeten kiezen: "Keuzestress bestaat echt. Je voelt je dan angstig, je bloeddruk stijgt en je hart gaat sneller kloppen."

Het beste

Wie heeft er last van? Nijstad: "Iedereen wel eens, maar als je iemand bent die altijd het beste wilt, overvalt het je vaker. Logisch: als je het ultieme koopje zoekt of het onderste uit de kan wilt halen, moet je álle alternatieven met elkaar vergelijken en dat is stresserend. Bovendien denk je achteraf gegarandeerd: had ik niet beter dat andere gekozen?

En helaas: ook al sleep je het maximale uit de wacht, toch zal je minder tevreden zijn dan mensen die genoegen nemen met 'goed genoeg', mensen die niet per se het beste willen. Dit bleek onder meer uit een onderzoek bij pas afgestudeerden op zoek naar werk: wie alles had gedaan om de ideale baan te vinden, verdiende wel 20% meer, maar was ontevredener over zijn job dan studiegenoten die minder kieskeurig waren geweest tijdens het solliciteren."

Niet kiezen

Keuzestress kan er toe leiden dat we beslissen om niet meer te kiezen. Nijstad licht toe: "Als er te veel alternatieven zijn, hebben we de neiging om het bij het oude te laten. We kiezen ervoor om niet te kiezen." Dit speelt bijvoorbeeld tijdens het winkelen: een experiment toonde dat een delicatessenzaak meer confituur verkoopt als er maar 6 soorten in de uitstalling staan, dan als er 24 soorten beschikbaar zijn.

"Kijk, je moet het zo zien: er zijn psychologische kosten verbonden aan kiezen: tijd, onrust, hoge verwachtingen en zelfverwijt bij verkeerde keuzes. Hoe meer keuze, hoe groter die kosten worden. Zo is het veel moeilijker en enerverender om een goede keuze te maken uit 24 soorten confituur dan uit 6. Zijn er maar 6 soorten, dan is het bovendien niet zo erg als je slechte jam koopt. Er was nu eenmaal niet veel keuze. Is er een groot aanbod, dan is het je eigen schuld als je er minder lekkere jam uitkiest."

Enkele suggesties

Nijstad heeft 3 tips die je kunnen helpen om een keuze te maken zonder al te veel stress:

  • Bedenk eerst wat je wil bereiken. Zo wordt beslissen een stuk eenvoudiger. Stel: je wil een nieuwe computer. Stap je naar de winkel zonder te weten waarvoor je hem precies nodig hebt, dan raak je verward. Allerlei zaken lijken opeens belangrijk: de grootte van de harde schijf, de capaciteit van de processor, de prijs, het design,… Als je beseft dat je eigenlijk alleen maar een tekstverwerker wil, dan weet je dat de snelheid van de processor of het design minder essentieel zijn.
  • Neem genoegen met goed genoeg. Je moet beseffen dat een uitgebreid keuzeproces behoorlijk vervelend kan zijn. Soms is het beter om iets te accepteren dat niet optimaal is, in plaats van jezelf ongelukkig te maken omdat je het onderste uit de kan wil halen. Beperk bijvoorbeeld de keuze door te kopen wat je vriend het beste vindt of wat op nummer 1 staat in de consumentengids.
  • Laat het even rusten. Zoek afleiding of slaap er een nacht over. Er zijn aanwijzigen dat je tot een betere beslissing komt als je het probleem een tijd laat sudderen in je onderbewuste en vervolgens op je gevoel afgaat.

 

Barbara Peirs

 

Meer tips om te beslissen: vdab.be/magezine/mei05/beslissen.shtml

Gepubliceerd in