U bent hier

Investeren in succes: een complex maatschappelijk probleem oplossen door middel van Social Impact Bonds

Een Social Impact Bond (SIB) is een contract tussen een overheidsinstantie, een sociale organisatie (dienstverlener-uitvoerder) en een private investeerder om een maatschappelijk uitdaging aan te pakken. Het doel is een maatschappelijk probleem op te lossen of te reduceren en daardoor de daaraan gekoppelde maatschappelijke kosten terug te dringen. De private investeerders financieren een sociale organisatie om een project uit te voeren dat een maatschappelijk probleem zoals jeugdwerkloosheid, criminaliteit, armoede, aanpakt. In geval van succes betaalt de overheid de investering terug, met een rendement gegenereerd uit de besparing van dit initiatief.

Via een SIB kunnen sociale organisaties, die vaak dicht bij de doelgroep staan, innovatieve oplossingen voorstellen voor maatschappelijke problemen, waar de overheid nog geen gepaste oplossing voor gevonden heeft. Een investeerder draagt het financiële risico en wordt pas terugbetaald als het project slaagt.

VDAB wil als eerste Vlaamse overheidsinstantie een Social Impact Bond afsluiten om jeugdwerkloosheid op de Vlaamse arbeidsmarkt aan te pakken.
Met dit pilootproject willen we bovendien ook onderzoeken in hoeverre het concept van de SIB voor de Vlaamse arbeidsmarkt een meerwaarde kan zijn.
Een concept als SIB hertekent de krijtlijnen van de publiek-private samenwerking en brengt sociale organisaties en investeerders dichter bij elkaar.

De maatschappelijke uitdaging in het pilootproject

VDAB is een innovatie overheidsorganisatie die graag meedenkt over de maatschappelijke uitdagingen op de arbeidsmarkt. Met dit pilootproject wil VDAB moeilijk te bereiken jongeren in Antwerpen, meer specifiek de NEET’s, aan het werk krijgen. NEET’s staat voor not-in-education-employment-or-training. Ondanks de huidige inspanningen blijft deze populatie in Antwerpen groeien. Daarom wil VDAB gebruik maken van een SIB als instrument om deze jongeren op een alternatieve manier te benaderen.  

Met dit eerste proefproject rond NEET-jongeren willen natuurlijk in de eerste plaats zoveel mogelijk NEET-jongeren aan een job helpen, maar we gaan ook grondig evalueren of dit een geschikt instrument is voor andere projecten op de arbeidsmarkt.

De uitvoering van een Social Impact Bond in Vlaanderen

VDAB wil de Social Impact Bond vertalen naar de context van de Vlaamse arbeidsmarkt, in een pilootproject.

VDAB gaat nog een stap verder binnen dit innovatieve mechanisme, door niet traditioneel op zoek te gaan naar een dienstverlener, maar naar een dienstverlening. Daarbij vinden de dienstverlener en investeerder elkaar om samen een maatschappelijk probleem aan te pakken, dat VDAB vooropstelde. Zo ontstaat er een dynamiek tussen de sociale dienstverleningssector en de investeringsmarkt. De sociale dienstverlener werd gestimuleerd als ondernemer, de investeerder als een betrokken, geëngageerde partij.

Een nieuw instrument

Deze publiek-private samenwerking is nieuw, maar complementair aan de gebruikelijke samenwerkingen van VDAB. Het SIB-mechanisme wil in geen geval de gebruikelijke benadering voor de partnerships van VDAB vervangen. Het is een complementair mechanisme om risicovolle en innovatieve projecten te financieren.

Deze nieuwe financieringsvorm opent de deur voor initiatieven van publieke en private samenwerking en laat toe nieuwe private fondsen aan te boren in het huidige besparingsklimaat van de overheidssector.  

Een aanzet voor anderen

In Vlaanderen is het Social Impact Bond-mechanisme nog nergens geïmplementeerd. Toch zijn er heel wat maatschappelijke problemen waarvoor een SIB rendabel zou kunnen zijn.

Onze ervaringen in dit pilootproject vormen de basis voor een grondige evaluatie van het SIB-mechanisme. Voor de verdere implementatie van dit mechanisme willen we onze ervaringen delen. De ervaringen in dit innovatieproject kunnen de aanzet vormen tot een opportuniteitsonderzoek om in Vlaanderen een platform te creëren voor de begeleiding van SIB’s. Een eerste aanzet is het VDAB draaiboek, dat als leidraad kan dienen om een SIB-project op te starten. Dit draaiboek kwam tot stand tijdens de voorstudie, medegefinancierd door ESF en met de ondersteuning van HIVA en KOIS invest.

VDAB SIB-model slaat aan op Internationale conferentie in Oxford University

Op wereldschaal zijn er tot op heden een 100 tal projecten opgestart met SIB, vooral in het Verenigd Koninkrijk en de VS, maar ook in India, Afrika en enkele van de ons omringende landen. Als alles goed gaat is VDAB straks de eerste overheidsorganisatie in Vlaanderen die met een dergelijk project start.

Niet alleen zal VDAB de eerste in Vlaanderen zijn. De aanpassingen die we doorvoerden aan het standaardmodel en de visie van VDAB, om de investeringsmarkt en de sociale dienstverlenerssector via SIB dichter bij elkaar te brengen, zijn een primeur op wereldschaal.

“VDAB wil met haar unieke SIB-structuur de katalysator zijn om de dynamiek tussen deze twee werelden aan te wakkeren, om zo sociale problemen samen aan te pakken. We geloven dat op die manier ongelooflijk mooie en uitdagende projecten ontstaan om maatschappelijke problemen op te lossen.” - Ian Dewae, VDAB

VDAB kreeg de kans zijn project, de visie en historiek voor te stellen op de GoLab internationale conferentie rond traditionele financieringen versus SIB’s. De ‘aangepaste’ VDAB structuur en de visie die we hebben over SIB lokte enorm veel enthousiaste en positieve reacties uit. Academici en ervaringsdeskundigen uit alle hoeken van de wereld keken met grote interesse naar het SIB-concept van VDAB, waarbij dienstverlening centraal staat.