Arbeidsmarkt minder krap maar knelpunten zijn hardnekkig
De arbeidsmarkt in Vlaanderen is minder krap, maar kent nog steeds veel knelpuntberoepen. De vergrijzing zorgt voor een structurele uitstroom, maar een hardnekkige mismatch en specifieke arbeidsomstandigheden maken het invullen van vacatures moeilijk. Dat blijkt uit het onderzoek achter de nieuwe knelpuntberoepenlijst die VDAB vandaag publiceert. Een aantal klassiekers zoals verpleegkundige, vrachtwagenbestuurder en werfleider blijven in de top 10 staan.
Vandaag publiceert VDAB zijn jaarlijkse knelpuntberoepenlijst. Dit is een prioriteitenlijst van beroepen waarvoor de invulling van vacatures moeilijker verloopt dan voor andere beroepen. Ondanks de evolutie naar een iets minder krappe arbeidsmarkt, blijft Vlaanderen kampen met een demografische druk door de vergrijzing. De zoektocht naar een aanzienlijk aantal profielen blijft uiterst moeilijk. Het vinden van kandidaten ligt niet altijd aan een tekort op de arbeidsmarkt. Vaak is er een mismatch tussen de beschikbare kandidaten en de profielen die werkgevers zoeken. Ook specifieke arbeidsomstandigheden bemoeilijken soms het invullen van vacatures.
Joris Philips, waarnemend gedelegeerd bestuurder: “Onze arbeidsmarkt is iets minder krap, maar de knelpunten blijven hardnekkig. Dat heeft alles te maken met de vergrijzing. Voor elke 100 mensen die op pensioen gaan, stromen er maar 81 jongeren in op onze arbeidsmarkt. Daardoor zitten we nog steeds met een structureel tekort. Bovendien is er een mismatch tussen vraag en aanbod. Enkel door iedereen een kans te geven op de arbeidsmarkt en met opleidingen kunnen we alle vacatures ingevuld krijgen.”
227 knelpuntberoepen
De nieuwe knelpuntberoepenlijst bevat 227 beroepen. Verpleegkundige is één van de grootste knelpuntberoepen net zoals accountant. Hoewel vele industriële sectoren met herstructureringen en faillissementen kampen, is het tekort aan technische profielen groot en blijft de zoektocht naar technisch personeel voor vele werkgevers bijzonder moeilijk.
Meer dan de helft van de tien grootste knelpuntberoepen zijn technische functies binnen industrie of bouw. Binnen de bouwsector gaat het over werfleider en calculator bouw. Industrieel elektromecanicien, insteller-omsteller verspaning, technicus werf-, landbouw- en hefmachines en verantwoordelijke industrieel onderhoud behoren tot de grootste industriële knelpuntberoepen. Vrachtwagenbestuurder en medewerker tuinbouw vervolledigen het overzicht van de grootste tien knelpuntberoepen. Daarnaast blijven andere ‘vaste waarden’ zoals horecapersoneel, begeleiders kinderopvang en andere zorgberoepen knelpuntberoepen.
Oorzaken voor knelpunten
De oorzaak van het knelpunt ligt niet altijd bij een tekort aan kandidaten. De vraag naar specifieke competenties zoals communicatieve vaardigheden, klantvriendelijkheid, commercieel-technische kennis en talenkennis maakt het soms moeilijk om geschikte werknemers te vinden. Gebrek aan ervaring, de juiste attitude voor de job of mobiliteitsproblemen vormen dikwijls bijkomende hinderpalen. Daarnaast bemoeilijken ook specifieke arbeidsomstandigheden zoals zwaar fysiek werk, weekend- en avondwerk, deeltijdse en tijdelijke contracten, het vinden van kandidaten. De kloof tussen de verwachtingen van kandidaten en werkgevers is soms groot en bemoeilijkt een vlotte invulling van vacatures.
Vergrijzing en artificiële intelligentie
De Vlaamse arbeidsmarkt staat voor structurele uitdagingen. Enerzijds zorgt de vergrijzing nog een hele tijd voor de uitstroom van grote groepen ervaren werkkrachten. Dit geeft in veel sectoren aanleiding tot een grote vervangingsvraag, naast een eventuele uitbreidingsvraag. Zeker de gezondheids- en welzijnszorg wordt sterk met de vergrijzing geconfronteerd, zowel bij zorgverleners als bij zorgvragers.
Anderzijds zijn er signalen dat het voor starters moeilijker wordt om de arbeidsmarkt te betreden. De kans bestaat dat AI-systemen vaker instaptaken zullen overnemen waardoor meer vraag zal komen naar profielen met meer specifieke of geavanceerde vaardigheden en kennis.
Belangrijke noot: Het onderzoek naar de knelpuntberoepen is steeds gebaseerd op twee pijlers: een kwantitatieve analyse van VDAB-gegevens van vacatures en werkzoekenden en een kwalitatieve bevraging van VDAB-experten en sectororganisaties. Dit jaar kreeg de beroepenstructuur die VDAB gebruikt, een grondige update. Daardoor is het niet mogelijk om de knelpuntberoepen van vorige jaren te vergelijken met de nieuwe lijst knelpuntberoepen.
De volledige knelpuntberoepenlijst vind je hier
