Werkloosheidsuitkering

spaarvarkens

Heb je geen job meer? Misschien kom je in aanmerking voor een werkloosheidsuitkering. Dit is een uitkering die je krijgt als je een tijd in loondienst gewerkt hebt. Het is de RVA die bepaalt of je er recht op hebt en hoe hoog dit bedrag zal zijn. Wij geven enkele algemene regels, leggen uit hoe je zo'n uitkering aanvraagt en wat je plichten zijn.

Een overzicht:

 

1. Wat moet ik doen om een uitkering aan te vragen?

Stap zo snel mogelijk naar je uitbetalingsinstelling, ook al heb je nog niet alle vereiste documenten (zoals je C4). Je doet dit best al vóór je arbeidsovereenkomst afloopt. Zo wordt je inkomen niet onderbroken. Er zijn 4 uitbetalingsinstellingen:

  • De Hulpkas voor Werkloosheidsuitkeringen (HVW): voor wie niet aangesloten is bij een vakbond. De dienstverlening is gratis.
  • Drie vakbonden: de liberale vakbond ACLVB, de christelijke vakbond ACV, en de socialistische vakbond ABVV. Je moet lidgeld betalen om je aan te sluiten bij een vakbond.

Je vindt de adressen van deze instanties op hun eigen site en eveneens op de RVA-site (Partners > Uitbetalingsinstellingen > Instellingen).

Wat neem je best mee?

  • Het ontslagdocument C4 als je dit al kreeg van je werkgever. Ontving je dit nog niet? Vraag er hem expliciet naar. Helpt dit niet, overleg dan met je uitbetalingsinstelling wat je best doet.
  • Het C6-formulier dat je van je ziekenfonds kreeg indien je arbeidsongeschikt was.
  • Je inschrijvingsbewijs als je reeds ingeschreven bent bij VDAB.
    • Ben je nog niet ingeschreven bij VDAB? Dan moet je dit doen binnen de 8 kalenderdagen na je 'aanvraagdatum uitkering'. Je kan je online inschrijven of telefonisch op het gratis nummer 0800 30 700 (elke werkdag van 8 tot 19 uur).
    • Ben je je inschrijvingsbewijs verloren? Geen nood. Je kan een duplicaat printen. Log hiervoor in op Mijn loopbaan en klik onderaan de startpagina op 'Print je inschrijvingsbewijs'. Deze link blijft zichtbaar zolang je ingeschreven bent. Je kan ook bellen naar het gratis nummer 0800 30 700 (elke werkdag van 8 tot 19 uur). De consulent mailt je dan je inschrijvingsbewijs of stuurt het op via de post.

Wat gebeurt er concreet?

  • Je uitbetalingsinstelling:
    • geeft je info,
    • bezorgt je de nodige documenten (waaronder een controlekaart, die je moet invullen en terug bezorgen, zoals vermeld in de instructies op de kaart), en
    • stelt een uitkeringsaanvraagdossier op en bezorgt dit binnen de 2 maanden aan het bevoegde werkloosheidsbureau van de RVA. Je hoeft dus zelf geen contact op te nemen met de RVA.
  • Het werkloosheidsbureau beslist binnen de maand nadat het je dossier ontving of je al dan niet recht hebt op een uitkering.
  • Je uitbetalingsinstelling brengt je op de hoogte van de beslissing en keert je uitkering uit indien je er recht op hebt. Deed je je aanvraag vóór je arbeidscontract afliep (= de datum op je C4), dan word je vergoed vanaf de dag daarna. Stopt je arbeidscontract bijvoorbeeld op 30-11, dan ontvang je vanaf 1-12 een uitkering. Op die manier wordt je inkomen niet onderbroken.

Meer info over de behandeling van je dossier vind je op de RVA-site (Volledige werkloosheid > Infobladen werknemers > Hoe zal je dossier behandeld worden?).

2. Hoeveel moet ik gewerkt hebben om in aanmerking te komen?

Een werkloosheidsuitkering is een uitkering die je krijgt op basis van arbeid in loondienst. Dit is de zogenaamde 'uitkering na tewerkstelling'.

Algemene regel: je hebt recht op een werkloosheidsuitkering als je een bepaald aantal arbeidsdagen gepresteerd hebt in loondienst. Deze dagen moeten liggen in de periode die de werkloosheid voorafgaat (= referteperiode). Arbeidsprestaties als zelfstandige tellen niet mee.

  • Ben je jonger dan 36, dan moet je minstens 312 arbeidsdagen gewerkt hebben (zesdagenweek) in een referteperiode van 18 maanden.
  • Ben je 36 tot 49 jaar, dan moet je minstens 468 arbeidsdagen gewerkt hebben (zesdagenweek) in een referteperiode van 27 maanden.
  • Ben je 50 of ouder, dan moet je minstens 624 arbeidsdagen gewerkt hebben (zesdagenweek) in een referteperiode van 36 maanden.

Meer gedetailleerde info over de voorwaarden vind je op de RVA-site (Volledige werkloosheid > Infobladen werknemers > Heb je recht op uitkeringen na een tewerkstelling?).

Je vindt er eveneens info voor wie in het onderwijs of buitenland werkt.

3. Heb ik recht op een uitkering als ik zelf ontslag neem?

Dit hangt af van je individuele situatie. Om een juist antwoord te krijgen, stap je best naar je uitbetalingsinstelling. Dit is je vakbond of de Hulpkas voor Werkloosheidsuitkeringen (HVW) als je niet aangesloten bent bij een vakbond.

Door je aan te melden bij je uitbetalingsinstelling, maak je je bovendien kenbaar als 'werkloze' en vrijwaar je je recht op de verzekeringen die in de Sociale Zekerheid vervat zitten (bijvoorbeeld ziekteverzekering).

We kunnen wel enkele algemene regels geven:

  • Als je zelf ontslag neemt, en direct daarna een uitkering aanvraagt, heb je meestal geen recht op een uitkering. Concreet zal de RVA jouw versie willen horen en op basis hiervan zal de RVA je uitkering wellicht gedurende een bepaalde periode schorsen. Na die schorsing kan je opnieuw een uitkering aanvragen.
  • Als je na je ontslag nog 4 weken voltijds werkt, en dan pas je uitkering aanvraagt, ben je opnieuw uitkeringsgerechtigd.

4. Hoeveel bedraagt een werkloosheidsuitkering?

Het bedrag van je werkloosheidsuitkering is afhankelijk van het loon dat je laatst verdiende en van je gezinssituatie. Je uitkering is onderworpen aan de bedrijfsvoorheffing.

Meer info over de bedragen vind je op de RVA-site (Volledige werkloosheid > Infobladen werknemers > Hoeveel bedraagt je uitkering na een tewerkstelling?).

5. Wat zijn mijn plichten als ik een uitkering ontvang?

Als je een werkloosheidsuitkering ontvangt, legt de RVA je een aantal plichten op. We zetten ze voor jou op een rijtje.

1. Je moet werkloos zijn buiten je eigen wil

Je kan een sanctie krijgen ( = een tijdelijk verlies van je uitkering) in deze situaties:

  • je hebt zelf ontslag genomen of bent ontslagen door je eigen schuld,
  • je gaat niet in op een oproep van VDAB om je aan te melden bij VDAB of een werkgever (tenzij je een geldige reden hebt),
  • je weigert een passende job of opleiding aangeboden door VDAB,
  • je weigert deel te nemen aan een inschakelingstraject, of
  • je bent zelf verantwoordelijk voor het stopzetten of mislukken van je inschakelingstraject.

2. Je moet beschikbaar zijn voor de arbeidsmarkt

Dit betekent dat je:

  • ingeschreven moet zijn bij VDAB als werkzoekende,
  • actief moet meewerken met begeleidings-, opleidings-, werkervarings- of inschakelingsacties die VDAB voorstelt,
  • zelf actief naar werk moet zoeken, bijvoorbeeld door regelmatig de werkaanbiedingen te raadplegen, te solliciteren, je in te schrijven bij uitzendkantoren ...

Ben je onbeschikbaar voor de arbeidsmarkt -bijvoorbeeld door werk, ziekte, of vakantie- dan krijg je geen uitkering gedurende de periode dat je onbeschikbaar bent. Let op:

  • Geef de reden voor je onbeschikbaarheid duidelijk aan op je controlekaart. Bijvoorbeeld: als je werkt, moet je het corresponderende vakje zwart maken (zelfs op een zaterdag, zon- of feestdag) of als je vakantie hebt moet je een ''V' schrijven in het vakje.
  • Duurt je onbeschikbaarheid langer dan 28 dagen en wil je erna weer een uitkering ontvangen, dan moet je:
    • opnieuw naar je uitbetalingsinstellingstappen om een uitkeringsaanvraag te doen, en
    • je opnieuw inschrijven bij VDAB als uitkeringsgerechtigd werkzoekende. Je moet dit binnen de 8 kalenderdagen na je uitkeringsaanvraag doen. Je inschrijvingsbewijs of een VDAB-stempel in de juiste rubriek op je controlekaart, bewijzen dat je ingeschreven bent.

Meer info over de formaliteiten die je moet vervullen tijdens je werkloosheid vind je op de RVA-site (Volledige werkloosheid > Infobladen werknemers > Welke formaliteiten moet je vervullen tijdens je werkloosheid?).

3. Je mag geen loon ontvangen en geen arbeid verrichten

  • Je kan geen uitkering krijgen tijdens de periode waarin je loon ontvangt. Als je bijvoorbeeld een opzegvergoeding krijgt of vakantiegeld, heb je geen recht op een uitkering.
  • Je mag geen arbeid verrichten waardoor je loon of enig ander materieel voordeel voor jou of je gezin verwerft. Je mag dus bijvoorbeeld ook niet je eigen huis bouwen. Onder bepaalde voorwaarden mag je wel een bijberoep uitoefenen. Meer info over de toegelaten activiteiten, vrijwilligerswerk en een bijberoep vind je op de RVA-site (Volledige werkloosheid > Infobladen werknemers > Mag je werken tijdens je werkloosheid?).

4. Je moet arbeidsgeschikt zijn

Je mag niet ziek of invalide zijn, want dan kan je een invaliditeitsuitkering ontvangen. Je moet dus werkbekwaam zijn.

5. Je moet in België verblijven

Je hoofdverblijfplaats moet in België zijn en je moet er ook werkelijk verblijven.

  • Je mag wel 24 dagen (4 weken) per jaar op vakantie gaan in het buitenland. Duid deze vakantiedagen op je controlekaart aan met de letter 'V'.
  • Je mag in bepaalde gevallen langere tijd in het buitenland verblijven als je een vrijstelling hebt van de verplichting om in België te verblijven. Bijvoorbeeld om er een job te zoeken of een opleiding te volgen. Deze vrijstelling moet je vooraf aanvragen bij de RVA.

6. Je moet je controlekaart bij je hebben

  • Je moet je controlekaart bij jou hebben en invullen. Je krijgt die kaart als je je uitkering aanvraagt bij je uitbetalingsinstelling.
  • Lees de instructies op de controlekaart goed. Als je werkt, moet je het corresponderende vakje zwart maken (zelfs op een zaterdag, zon- of feestdag). Doe je dit niet, dan kan je een sanctie krijgen.
  • Op het einde van de maand moet je de kaart aan je uitbetalingsinstelling bezorgen.

7. Je moet ingaan op controle van de RVA

Ben je gedurende 15 of 21 maanden werkloos? Dan zal de RVA je een aantal maanden ervoor een brief sturen waarin je opgeroepen wordt voor een evaluatiegesprek. Dit kadert in de zogenaamde 'activering van het zoekgedrag naar werk'. Ben je op dat moment bij VDAB in begeleiding, dan wordt het evaluatiegesprek -onder bepaalde voorwaarden- uitgesteld.

  • Ben je jonger dan 25? Dan word je opgeroepen na 15 maanden werkloosheid.
  • Ben je 25 of ouder? Dan word je opgeroepen na 21 maanden werkloosheid.

Eerste evaluatiegesprek

De RVA evalueert samen met jou je zoektocht naar werk tijdens de 12 maanden vóór het evaluatiegesprek. De RVA gaat na of je voldoende inspanningen geleverd hebt, rekening houdend met je persoonlijke situatie en met de arbeidsmarktsituatie in je regio.

  • Blijkt uit het evaluatiegesprek dat je voldoende inspanningen hebt geleverd om werk te vinden, dan word je 16 maanden later opnieuw uitgenodigd voor een evaluatiegesprek.
  • Blijkt dat je onvoldoende moeite hebt gedaan om een job te vinden?
    • Dan wordt er een actieplan voorgesteld: je moet je er schriftelijk toe verbinden om bepaalde acties te ondernemen tijdens de 4 maanden die volgen op het gesprek (contact opnemen met VDAB, werkaanbiedingen raadplegen, solliciteren ...).
    • Na die 4 maanden volgt een tweede evaluatiegesprek om na te gaan of je het actieplan nageleefd hebt. Ben je ondertussen in begeleiding bij VDAB, dan wordt het tweede gesprek uitgesteld.

Tweede evaluatiegesprek

  • Blijkt uit het tweede evaluatiegesprek dat je je actieplan nageleefd hebt, dan word je 12 maanden later opnieuw uitgenodigd voor een evaluatiegesprek.
  • Blijkt dat je je actieplan niet nageleefd hebt?
    • Dan zal de RVA een tweede intensiever actieplan voorstellen voor de volgende 4 maanden. Je moet dit opnieuw schriftelijk bevestigen.
    • Bovendien krijg je een tijdelijke sanctie: een vermindering van het bedrag van je werkloosheidsuitkering of een schorsing van de betaling van je uitkering.
    • Na die 4 maanden volgt een derde evaluatiegesprek om na te gaan of je dit tweede actieplan nageleefd hebt.

Derde evaluatiegesprek

  • Blijkt uit het derde evaluatiegesprek dat je je tweede actieplan nageleefd hebt? Dan krijg je opnieuw je volledige uitkering en word je 12 maanden later opnieuw uitgenodigd voor een gesprek.
  • Blijkt dat je je tweede actieplan niet nageleefd hebt? Dan verlies je je recht op je werkloosheidsuitkering.

Opgelet!

Dit zijn enkel de algemene regels inzake je plichten. Op de RVA-site (Volledige werkloosheid > Infobladen werknemers > Wat zijn je verplichtingen als vergoede werkloze?) vind je uitgebreide info over:

  • je plichten als vergoede werkloze en wanneer je kan vrijgesteld worden van bepaalde plichten,
  • wanneer je een sanctie kan krijgen,
  • de controle van de RVA ( = activering van het zoekgedrag naar werk).

6. Mag ik een opleiding volgen als ik een uitkering ontvang?

Dit hangt af van het soort opleiding.

  • Volg je een beroepsopleiding die erkend wordt door VDAB (herkenbaar in onze opleidingendatabank aan het VDAB-logo). Dan word je automatisch vrijgesteld van een aantal plichten als werkzoekende: je hoeft niet langer beschikbaar te zijn op de arbeidsmarkt en mag jobaanbiedingen weigeren. Bovendien kom je in aanmerking voor een aantal financiële voordelen.
  • Volg je een beroepsopleiding die niet erkend wordt door VDAB? Dan word je niet automatisch vrijgesteld van je plichten als werkzoekende. Je moet zelf een vrijstelling aanvragen bij RVA. RVA oordeelt dan of die terecht is of niet. Meer info vind je op rva.be (Volledige werkloosheid > Infobladen werknemers > U wil andere studies of opleidingen volgen).
  • Wil je studies hoger onderwijs volgen? Dan word je niet vrijgesteld van je plichten als werkzoekenden, maar onder bepaalde voorwaarden kan je wel een vrijstelling aanvragen bij RVA. Namelijk: als je een knelpuntstudie volgt (lijst met studies), volledig uitkeringsgerechtigd werkloos bent, je studies minstens twee jaar geleden beëindigd hebt en geen diploma hoger onderwijs hebt. Meer info over de voorwaarden en hoe je een vrijstelling aanvraagt, vind je op rva.be (Volledige werkloosheid > Infobladen werknemers > U wil een studie met een volledig leerplan hervatten).

7. Wat als ik door werk, ziekte of vakantie onbeschikbaar ben?

Ben je langer dan 28 dagen onbeschikbaar geweest voor de arbeidsmarkt door werk, ziekte of vakantie? Als je opnieuw een uitkering wil ontvangen, moet je:

  • weer naar je uitbetalingsinstelling stappen om een uitkeringsaanvraag te doen, en
  • je opnieuw inschrijven bij VDAB als uitkeringsgerechtigd werkzoekende. Je moet dit binnen de 8 kalenderdagen na je uitkeringsaanvraag doen (of in de 4 weken voor je uitkeringsaanvraag). Je inschrijvingsbewijs of een VDAB-stempel in de juiste rubriek op je controlekaart, bewijzen dat je ingeschreven bent.

8. Moet ik iets doen als ik werkloos ben, en geen uitkering wil ontvangen?

Ja, het is belangrijk dat je toch zo snel mogelijk contact opneemt met je uitbetalingsinstelling. HVW) als je niet aangesloten bent bij een vakbond. Dit is je vakbond of de Hulpkas voor Werkloosheidsuitkeringen (HVW) als je niet aangesloten bent bij een vakbond.

Door je aan te melden bij je uitbetalingsinstelling, maak je je kenbaar als 'werkloze' en vrijwaar je je recht op de verzekeringen die in de Sociale Zekerheid vervat zitten (bijvoorbeeld ziekteverzekering). Je inschrijven bij VDAB hoeft niet.