U bent hier

Dit is een artikel uit het MagEzine-archief.

Sociale uitsluiting

Je komt binnen en het gesprek tussen je collega's valt plots stil. Belangrijke informatie wordt bewust achtergehouden en leuke klussen gaan altijd naar een ander. Lunchen doe je steevast aan je bureau -alleen. Buitengesloten worden door je collega's. Waarom overkomt het jou en op welke manier ga je ermee om?

"Ik werkte als juridisch analist bij een kleine afdeling van een fiscaal juridisch adviesbureau", vertelt Roel. "Al snel bleek dat de partner waaraan ik rapporteerde, niet goed lag in de groep. De collega's vonden haar een slechte manager en ondermijnden haar gezag. Zelf had ik geen enkel probleem met haar. Voor mij was het duidelijk: zij was de baas, ik leerde van haar en ze wist een hoop."

De gevolgen waren niet min. "Het leek wel of ik besmet was. Belangrijke informatie werd achtergehouden. Ik werd niet meegevraagd voor de lunch. M'n collega's vermeden en negeerden me. Leuke klussen gingen naar een ander en conversaties vielen stil als ik de kamer binnenkwam. Ik voelde me eenzaam en buitengesloten." Roel hield het 10 maanden uit. "Nergens bijhoren… ik krijg er nog een knoop van in mijn maag als ik eraan terugdenk. Uiteindelijk ben ik weggegaan. Ik had geen andere optie."

Club Brugge - Anderlecht

Joanna Pike, directeur van het organisatiebureau Cohezia en Stichting Stop Mobbing hoort dagelijks verhalen over mensen die buiten de groep vallen. "Het begint er bijna altijd mee dat iemand 'anders' is. En met 'anders' bedoel ik beslist niet 'abnormaal'. Het kan gaan om een vrouw tussen mannen, om een Club Brugge-fan tussen Anderlecht-aanhangers. Maar, hoe 'normaal' die slachtoffers aanvankelijk ook zijn, als je lang genoeg wordt buitengesloten, dan begin je op de duur ook gedrag te vertonen dat je collega's bevestigt in hun vooroordelen. Je gaat bijvoorbeeld de koffieautomaat mijden, en op het moment dat de rest van de afdeling gaat lunchen, zorg jij dat je 'toevallig' even iets moet kopiëren."

Komt daarbij dat je na verloop van tijd ook fouten begint te maken in je werk. "Wie lang onder druk staat kan zich minder goed concentreren, en krijgt lichamelijke klachten", weet Pike. "Helaas dringt vaak dan pas tot de leidinggevende door dat er iets loos is. En op dat moment is de buitengesloten werknemer daadwerkelijk zélf een probleemgeval geworden."

Schelden doet wel zeer

De klachten waarmee slachtoffers te kampen hebben worden vaak afgedaan als "vage ongemakken": hoofdpijn, rsi, stemproblemen, misselijkheid… Recent onderzoek toont echter aan dat sociale uitsluiting precies hetzelfde "alarmsysteem" in werking zet als een lijfelijke aanval. Volgens experts niet verwonderlijk. "Het is evolutionair gezien heel nuttig dat we zo gevoelig zijn voor uitsluiting. Zonder de groep is de mens nergens. De fysieke pijn die afwijzing met zich meebrengt, is een alarmsignaal: pas je aan of je staat er helemaal alleen voor", luidt het.

Tenzij je de groep bewúst links laat liggen. Zoals Stef: "Ik heb het liefst dat ze mij gerust laten. Ik word betaald om mijn werk te doen en dat doe ik. Ik heb ook veel liever een collega die zijn job correct doet en verder geen woord zegt, dan iemand die heel de dag –of jij dat nu wil of niet- sociaal loopt te doen, maar niks presteert. Ik heb collega's waarvan ik zelfs niet weet of ze getrouwd zijn of niet, maar als ik wat vraag ligt het een half uur laterr op mijn bureau. Ik heb er ook waarvan ik weet met wie ze laatst in bed lagen en welk standje ze uitgeprobeerd hebben. Geef ik ze een opdracht, dan komt er niets van in huis. 'k stel het wat zwartwit, maar dan liever geen contact."

Wat bij Joke volgende reactie uitlokt: "Wat erg. Wij lachen onderling nogal wat af. Eigenlijk heb ik het nog nooit anders geweten. Ik heb ook altijd bij de groep willen horen, zonder daardoor m'n persoonlijkheid te verliezen. Ik kan me niet voorstellen dat er iemand zegt, ik wil niet bij de groep horen, nee, ik kan me dat echt niet voorstellen."

Elke Duprez

http://www.psychologiemagazine.nl

http://www.stopmobbing.nl

Gepubliceerd in april 2006